— 507 — 



potentiam. Item propter quod unumquodque tale, et illud magis (est?); sed oratio est 

 vera propter esse ad extra, ergo res est magis vera. Prima nota (est); brevior patet ex 

 primo Physicorum, ubi dicitur quod ex eo quod res est vel non est, oratio dicitur vera 

 vel falsa. In oppositum est Aristoteles hic in textu commenti 27' et 22' et in primo 

 Pbysicornm, ubi dicit quod in compositione et divisione tantum consistit veritas et 

 falsitas, et in 6.° Metaphysicorum, textu ultimo, dicit quod bonum et malum sunt 

 tantum in rebus, veruni et falsum intellectu. 



Omissis quae dicit Joannes quia nescit quod dicat, explicabo quod dicit Tho- 

 mas in prima parte quaest. decimaeseptiraae, et in fine libri Metaphysicorum, et in primo 

 Perihermenias. Pro soluiione accipio primo quid nominis istius termini: veritas. Dico quod 

 ita se habet de ventate sicut de sanitate: ut enim sanitas consistit in adaequatione humo- 

 rum in ordine ad ipsum animalità veritas est quaedam adaequatio vel commensuratio rei 

 ad intellectum, vel intellectus ad res; ex quo patet veritatem intelligi non posse sine in- 

 tellectu, et ideo in sexto Metaphysicorum, textu commenti ultimi, dicit Aristoteles verita- 

 tes tantum esse in intellectu, bonum et malum in re. Quia autem veritas sit analogum 

 quoddam definita (sic) est definitione. Vos dicetis in quo consistit veritas illa quae con- 

 sistit in adaequatione rei ad intellectum et intellectus ad rem? Dico quod si res com- 

 paratur ad intellectum practicum, talis est vera prò quauto comparatur ad talem in- 

 tellectum, et sic omnia sunt vera prò quanto comparantur ad intellectum divinum : 

 ex quanto enim omnis res est effectus Dei, vel in genere causae efficentis, vel finalis, 

 omnia habebunt ideam suam in mente divina, et res, secundum quod habent simili- 

 tudinem ideae suae, sunt verae, et quanto magis assimilabuntur suae ideae, tanto magis 

 erunt verae. Unde dicimus aurum esse verum prò quanto fert veram similitudinem 

 suae ideae, scilicet auri qui est in mente divina. Res ergo dicitur vera prò quanto 

 comparatur ad intellectum a quo dependet, et hoc non est tantum platozinare, sed est Ch. 175 recto 

 acceptum ex duodecimo Metaphysicorum, textu commenti decimioctavi, ubi Averroes 

 aperte ponit omnia esse in Deo sicut in Artifice superiori. 



Non enim est peripateticum dicere Deum non habere scientiam istorimi inferiorum. 

 Si autem quaeratur: Tu dicis quod res est vera prò quanto comparatur (cum) intellectu 

 practico et factivo habente formas rerum omnium; ego quaero utrum iste intellectus sit 

 verus an non. — Ego credo quod sic, propter intellectum speculativum; intellectus enim 

 practicus praesupponit speculativum, nam prius concipitur domus quarn fiat. Unde infra 

 dicit Aristoteles, intellectus speculativus extensione fit practicus. Idem quoque dicitur 

 sexto Ethicae, et ideo si artifex facit domum secundum imaginationem apprehensam, di- 

 citur vera domus; si non, falsa. Intellectus vero practicus erit verus in ordine ad 

 speculativum. Dictum est igitur qualiter sit veritas in adaequatione rei ad intellectum; 

 dicendum est modo qualiter in aliquo veritas consistat in adaequatione intellectus ad 

 rem. Dico quod illud veiificatur maxime quoad nos. Nostrae enim intellectiones sunt 

 verae quando conformantur rei ad extra. Itaque ita sit ex parte rei, sicut per intel- 

 lectum sequitur, et hoc modo intellectus speculativus se habet ad practicum, et talis 

 relatio est mensurati ad mensuram; nam in prima ventate res est mensurata, intel- 

 lectus mensura, in seennda vero res est mensura, intellectus autem mensuratum. No- 

 tamus tamen hic quod scilicet res non absolute dicantur verae aut falsae in ordine 

 ad nostrum intellectum: aliter enim una et eadem res esset vera et falsa, quum unus 



