r- 515 — 



vinum, ve! si biberint, illud tamen non est dulce et est alterius saporis. Ecce quod 

 aeger gustat et sentit dulcedinein vini, licet dulce illi non sit praesens. Quomodo 

 autem sit possibile, dicat Commentaior, et dicit quod hoc modo fit: natura primo sen- 

 sibile agit in sensum exteriorem imprimendo in illum suum simulacrum, demum 

 sensus exterior imprimit simulacrum quod in se babet in sensum communem, sensus 

 vero communis eodem modo agit in imaginativa, et in imaginativa reservatur ipsa 

 species et hoc fit in ordine recto. In ordine vero retrogrado fit modo contrario. Ima- 

 ginativa enim quae sibi reservavit speciem sensibilem, eam imprimit in sensum 

 exteriorem, et sic sensus exterior movetur iterum a specie sensibili, licet ipsum sen- 

 sibile actu non existat, et non sit praesens. Alium modum dat Gommentator in 

 libro Coli, quomodo idem contingat, et dicit quod hoc etiam contingit in vigi- 

 lia. Natura sunt quandoque aliqui ita abstracti cogitando circa aliquod quod prius 

 senserunt, ut eodem modo sensus exterior principiet simulacrum ipsius rei de qua co- 

 gitat, licet talis res non actu existat; et isti (ita?) sunt angeli visi, dicit Commentato! - , 

 non quod angeli videantur, sed quia aliquis ila intense cogitai de angelis visis (ut) 

 species angelorum producatur ab imaginativa in sensu communi, et a sensu communi 

 in sensu esteriori, et sic iudicabit sensus exterior se videre angelos, quod non erit 

 ita. Quod si ita esset, ut dicit Commentato!*, quid erit de lege nostra quae ponit quod 

 angelus Kaphael visus est a Tobia? et quid de angelo Gabriele qui visus est a eh. 222 recto 

 Beata Virgine ? Possemus enim dicere .quod isti angeli numquam visi sufit ab aliquo 

 homine, sed homines cogitantes de angelis crediderunt se vidisse angelos. Similiter 

 possemus dicere de Christo quod ipse non intra vit ad apostolos ianuis clausis, quia 

 ita imaginabatur de Cb risto, et sic periret tota lex nostra; quod si ita esset quid 

 facerent isti miseri patres et maxime isti zoculantes, qui tantam abstinentiam fa- 

 ciunt ? sed peius est quod Thomas, qui fuit vir ita divinus et sapiens, fuit huius 

 opinionis. Videatis ipsum in Quaestionibus disputatis, ubi expresse affirmat quod dia- 

 bolus multoties mittit speciem alicuius sensibilis delectabilis ad sensus hominis, ut 

 in eis inducat malas cogitationes et faciat eos peccare, et citat Eabbi Moysen qui 

 dicit quod homines aliqui sunt qui dicunt se loqui cum Deo, et falsimi est, quia 

 non est veruni quod cum eo loquantnr, sed cogitando de ilio, videtur eis quod secum 

 loquatur. Si ergo ita sentit Thomas, quid erit de lege nostra ? Hanc opinionem in- 

 nititur impugnare Gregorius Ariminiensis; et primo, quia data ista opinione, auferretur 

 tota lex nostra et omnis certitudo de lege, clarum est ex dictis, quumsecundum illam 

 opinionem possent multa negari quae lex affirmat. Quod autem omnis certitudo au- 

 feratur, data illa opinione, estendo quum, secundum illam opinionem, non essem certus 

 an essem nunc in schola ista, aut in aliquo alio loco; similiter non certus an vos 

 essetis hic an non; quia facile mini videtur quod nos omnes simus in ista schola quia 

 cogito nos esse in ista schola, et sic erit de quacumque alia re, et ita nulla erit 

 certitudo in nobis. Multa alia sophismata adducit Gregorius ad destruendam istam 

 opinionem quae transeo ne sim taedio. 



Credo quod in parte veruni sit quod dicitur a Commentatore; neque ex hoc aufertur ch.222 vers 

 certitudo, quia, ut huic vel simili argumento respondet Ccmmentator, quod unus sensus 

 decipiatnr est possibile sicut oculus in visione bacilli existentis in aqua, quia iudicat 

 ipsum esse fractum et quod in rei veniate non est fractus; sed quod omnes aut plures 



