— 522 — 



cognoscere ipsarn substantiam; imo, ut dixit Scotus, substantia non cognoscitur nisi 

 per magnimi discursum, licet in hoc opinio Scoti contradicat Aristotelem. Cum ergo 

 laboret intellectus ad cognoscendam substantiam, irrationabile est concedere quod sub- 

 stantia a sensu cognoscatur, sive quatenus est sensus, sive quaterms est humanus; imo 

 concedendo quod gravitas et levitas sint substantiae, non solum habemus concedere 

 quod sensus, qualis talis sensus, sed qualis sensus, cognosceret substantias, quia non 

 solum homo, sed etiam bestiae sentiunt gravitatem et levitatem. Item secundum fidem 

 et secundum tenentes quod substantia non suscipiat magis et minus, non possumus 

 tenere quod gravitas et levitas sint substantiae. Secundum fidem hoc sustineri non potest 

 quia Eucharistia est gravis, quia videmus quod descendit, ettamen illa gravitas non est 

 substantia, quia in Eucharistia non est aliquid de substantia, quod erat in illa ante- 

 quam consecraretur, neque substantia corporis Christi est gravis; ergo gravitas a qua 

 provenit illa motus descensus est accidens, et quaedam qualitas. Secundum etiam te- 

 nentes substantiam non intendi aut remitti, non possumus hoc sustinere quia gravitas 

 et levitas suscipiunt magis et minus , et nulla substantia recipit magis et minus ; 

 ergo gravitas et levitas non sunt substantia, sed accidens. Sed quod ad Commentatorem 

 qui expresse dicit quod sunt substantiae? Primo, possumus dicere quod Comentator 

 erravit, nec est adhibenda fides ipsi Commentatori, quia in hac difBcultate reperitur solus 

 Commentator et in contradictione; in pluribus enim locis dixit oppositum , ubi voluit 

 quod sint qualitates et non substantiae. Ideo possemus dicere, sicut dicunt legistae, 

 quid quando inveniunt aliquem suorum doctorum in uno loco dicentem unum, et in 

 alio oppositum, dicunt quod est una bestia, quia sibi contradicit; nec talis debetur 

 sustineri, quia nescimus quam partem tenuerit prò firmo, cum in uno loco dicat unum 

 Ch.'23l recto et in alio contrarium, sicut nos possumus dicere; volentes tamen honorare Commen- 

 tatorem, dicemus quod una et propria opinio Commentatoris est quod gravitas et le- 

 vitas sint qualitates de tertia specie et non substantiae. Quod autem dixit Commen- 

 tator in hac digressione, scilicet quod sunt substantiae, non dixit secundum propriam 

 opinionem. Unde non possumus non mirari de quibusdam fatuis, quia adscribunt hanc 

 opiuionem Commentatori tamquam sit illius sententiae,quia solum in isto Commento hoc 

 reperietis: in infinitis vero locis reperietis ipsum dicere quod sunt qualitates et accidentia 

 non autem substantiae. Teneatur ergo prò firmo quod opinio propria Commentatoris est 

 quod grave et leve non sint substantiae, sed qualitates de tertia specie. Sed dices si 

 haec opinio est Commentatoris quomodo vocabitur sua ratio, quae probat quod tangibile 

 non est unum obiectum, quia scilicet calidum et frigidum sunt in praedicamento quali- 

 tatis, grave vero et leve in praedicamento substantiae? Dicatur quod non probat illud 

 per hoc, sed quia grave et leve habent diversum (modum) immutandi sensum tactus a ca- 

 lido et frigido, quum grave et leve immutant per motum localem,illa vero alia sine motu. 

 Ideo ex diversitate modi immutandi sensum tactus sequitur pluralitas in ipso tactu. 



Utrum grave et leve cognoscantur absque motu. 



Circa idem commentum 107 m cadent difficultates, numquid grave et leve non cogno- 

 scantur nisi per motumut vero (?) diceret Commentator. Videtur enim quod non possiut 

 cognosci sine motu locali, sicut experientia testatur, quia non sentimus an aliquid 

 sit grave vel leve nisi illud ponderemus, ponderatio vero non fit nisi cum motu 



