— 524 — 



sensus, secundum genus proximum, fit unus sensus; et sic numerando tactum cum aliis 

 sensibus sunt tantum quinque. Genus autem proximum secundum quod potentiae tacti- 

 vae conveniunt seu in quo conveniunt et fìunt quodammodo una potentia, sunt (sic) quia 

 omnes potentiae tactivae percipiunt proprias contrarietates, per se, per medium intrin- 

 secum, et per accidens, per medium extrinsecum; et ideo quia omnes potentiae tactivae 

 in hoc genere proximo, scilicet in uno modo percipiendi sua tangibilia, ideo ratione 

 huius generis proximi, omnes fìunt ut una potentia et tactus fit unus sensus; secun- 

 dum ergo speciem sensus exteriores sunt plures quam quinque, secundum vero genus 

 propinquum sunt praecise quinque; et hoc modo loquitur Aristoteles de sensibus exte- 

 rioribus cum dicit illos esse quinque, et non primo modo secundum speciem. Sed ista 

 responsio licet videatur prima facie satisfacere, interius tamen perscrutanti videtur non 



Ch. 234 recto posse stare, quia si concedis quod potentiae tactivae sint plures quam quinque, et una se- 

 cundum genus proximum, quod sumitur ex modo sentiendi per se, per medium in- 

 trinsecum, et per accidens, per medium extrinsecum ; si ista sit causa praecisa quaie 

 potentiae tactivae sint una potentia, quia scilicet omnes sentiunt per se, per medium 

 intrinsecum, sequitur quod tantum essent quatuor sensus exteriores, quum, cum gu- 

 stus et tactus eodem modo sentiunt, scilicet per medium intrinsecum, gustus et tactus 

 essent unus sensus, quia conveniunt in uno genere proximo quod est sumptum ab uno 

 modo sentiendi. Item non tantum quatuor, sed duo essent sensus exteriores. Probatur 

 quia tres sensus, visus, auditus et olfactus sunt unus sensus, cum conveniunt in uno 

 genere proximo sumpto ex eodem modo immutandi seu sentiendi, quia omnes illi tres sen- 

 tiunt per se, per medium extrinsecum; gustus vero et tactus essent unus alius sensus, 

 ut visum est, quare tantum duo essent sensus exteriores. Ideo Tbomas in prima parte 

 et in Quaestionibus disputatis dedit aliam responsionem et eum secutus est Aegidius 

 hic in expositione. Dicunt enim quod sunt quinque sensus exteriores, quia sunt quinque 

 modi immutandi ipsos sensus: sumuntur autem isti modi sic: quia in mutatione sen- 

 suum exteriorum, aut obiectum tantum specialiter immutatur, et ex isto modo immu- 

 tandi sumitur una potentia quae est potentia visiva; aut obiectum realiter immutatur 

 per motum localem, organum vero specialiter, et ex isto modo sumitur una alia po- 

 tentia quae est potentia auditiva; aut obiectum convenienter immutatur per motum 

 alterationis et organum specialiter, et ex hoc modo sumitur tertia potentia quae est 

 potentia olfactiva, fit enim olfacfio per fumalem evaporationem quae non est sine motu 

 alterationis; in tactu vero et gusta est etiam immutatio realis ex parte obiecti, et ex parte 



Ch. 234 verso organi et sensus, sed aliter et aliter. Omnia aliter immutantur tactus et aliter gustus, quia 

 tactus immutatur realiter a qualitate propria et tangibili cuius est perceptivus: gustus 

 vero realiter immutatur non secundum qualitatem propriam, sed secundum qualitatem 

 alienam,quia immutatur realiter ab humore et specialiter recipit sapores. Non enim opor- 

 tet quod si gustus habeat percipere dulcedinem, ut gustus fiat realiter (dulcis), sed bene 

 oportet quod fiat actu humidus. Oportet autem quod, si debeat percipere caliditatem 

 et alias qualitates taugibiles, ut tactus fiat actu calidus, frigidus et sic de aliis. Et 

 ideo ex ista diversitate, quae est inter immutationem realem tactus et immutationem 

 realem gustus, sumitur diversitas potentiae tactivae a potentia gustativa, et sic sumun- 

 tur isti duo sensus. Primum ergo ex istis quinque modis immutandi, quibus sensus 

 exteriores contingit immutari, sumitur numerus sensuum exteriorum. Eedeundo modo 



