— 526 — 



eontràrietàtes, ut contrarietatem albi et nigri, dulcis et amari et alias contrarietates sen- 

 suum exteriorum, ergo sensus communis est pluralis sensus; consequens tamen est fal- 

 simi, et contra Aristotelem, ut videbimus infra in capitulo proprio, ubi apparebit sensum 

 communem esse unam potentiam: si ergo ratio mea non valet, nec etiam ratio Ari- 

 stotelis valebit, quare non videtur sequi necessarie: sensu tactus percipi plures con- 

 trarietates , ergo sunt plures sensus. 



Ad hoc dicituf communiter quod illa propositio: unius potentiae debet esse sola 

 contrarietas, debet intelligi per se primo: non enim percipit sensus communis aliquara 

 contrarietatum primarum per se primo, ut contrarietatem calidi et frigidi, dulcis et 

 amari, sed per se primo percipit unam contrarietatem communem innominatam quae 

 ex. gr. dicatur a et Ib. Non sic autem est de tactu, quum tactus per se primo 

 percipit omnes contrarietates tangibiles. Ideo ratio valet de tactu quum per se primo 

 percipit plures contrarietates, non valet autem de sensu communi, quum sensus communis 

 non est per se primo perceptivus plurium contrarietatum, sed per se primo percipit unam 

 Ch. 2,36 recto contrarietatem innominatam. Sed ista responsio non videtur sufficiens quum ista dicam 

 de tactu, quod scilicet tactus non per se primo compreliendit illas contrarietates, sed 

 per se primo tactus est perceptivus unius contrarietatis innominatae, quae similiter 

 vocetur a et "b; et ita sicut sensus communis estunus, ita sensus tactus erit unus. 

 Dixit Thomas, in prima parte, in Quaestionibus disputatis, quod probabiliter potest teneri 

 quod sensus tactus sit unus sensus, nec aliqua ratio demonstrativa est in apprehensione; 

 sed quod dicemus sustinendo Aristotelem? Sustinendo opinionem Aristotelis dicemus, 

 quod non est eadem ratio de sensu communi et de tactu, quia non est eadem ratio 

 de servo et de domino, quia enim sensus communis est sensus interior, et communis 

 virtus prò eius imitate non requirit unitatem contrarietatum ; imo stat cum unitate 

 eius pluralitas contrarietatum; modo in sensu paraculari et exteriori est bene neces- 

 sarium quod, si sensus est unus, debeat esse unius contrarietatis tantum per se primo 

 perceptivus. Cum ergo tactus sit sensus particularis et exterior, si non erit unius 

 contrarietatis tantum per se primo perceptivus, non erit unus sensus; modo, ut ap- 

 paret, sensus tactus est per se primo perceptivus plurium contrarietatum, ut contrarietates 

 calidi et frigidi et similiter contrarietates numidi et sicci, quorum nulla ad alteranti 

 reducitur, quare. Ideo necessario tactus debet poni plures sensus non autem unus; non 

 autem est sic de sensu communi. 



Sed adhuc contra nostram determinationem insurgit difficultas, quam (fugiemus) 

 fugiendo ad sensum particularem, quod si talis sensus percipit plures contrarietates 

 est plures sensus, et si percipit tantum unam contrarietatem est sensus unus. Modo 

 obiiciendo dicet quis quod non possumus ad hoc fugere, quum visus est una 

 potentia particularis, et tamen percipit sua obiecta quae magis distant quam obie- 

 cta sensus tactus, visus enim perceptivus est coloris et lucis; modo magis distant 

 lux et color, quam calidum et frigidum, humidum et siccum et quam aliae diffe- 

 Ch. 236 verso rentiae , seu contrarietates qualitatum tangibiìium ,. quum lux est qualitas aeterna, 

 color vero est qualitas non aeterna; omnes autem qualitates tangibiles sunt genera- 

 biles et corruptibiles; modo plus differunt aeternum et corruptibile, quam corruptibile 

 et corruptibile; ergo color et lux magis differunt quam qualitates tangibiles, seu 

 contrarietates earum ad invicem differant; non ergo est concludendus sensus tactus 



