— 527 — 



esse plures sensus ex eo quod est sensus particularis perceptivus contrarietatum più- 

 rium omnino distinctarum, quia videmus quod visus est una potentia ut communiter 

 conceditur, et tamen visus est una potentia particularis percipiens sua obiecta magis 

 differentia quam obiecta et contrarietates sensus tactus, quare. Ad hoc dari possunt 

 duae responsiones secundum quod duae sunt opiniones de luce. Prima responsio est 

 secundum tenentes quod lux sit idem subiecto quod color, licet color et lux forma- 

 liter distinguantur ; nam secundum istos, color nil aliud est nisi lux obumbrata, et 

 ista lux et color sunt idem subiecto et materialiter, distinguuntur autem formaliter, 

 quia lux est lux pura, color vero lux non pura. Secundum ergo hanc responsionem 

 negatur quod color et lux magis differant quam contrarietates tangibiles, imo sunt 

 unum et idem subiecto, licet formaliter distinguantur. Secundum vero alterata opi- 

 nionem quae tenet quod non sint realiter idem color et lux, est dicendum quod in 

 comparatione ad ipsos sensus magis differunt obiecta tactus, quam lux et color, licet 

 in se et essentialiter magis differunt lux et color quam obiecta tactus, ut probat ar- 

 gumentum. Quomodo autem in comparatione ad ipsos sensus altera est diversitas inter 

 calidum et frigidum, et humidum et siccum, verbigratia, quam inter lucem et colorem, 

 declaro, quia comparando lucem et colorem ad visum, lux et color se liabent in qua- 

 dam analogia; primo enim percipitur lux dein color; color enim mediante luce perei- eh. 237 recto 

 pitur, ut supra dixit Aristoteles, cum dicebat: color est actus diaphani secundum actum 

 in actu illuminati, ut exponebat Gommentator, et sic color percipitur mediante luce. 

 Modo in contrarietatibus tangibilium non est talis analogia quum omnes tales con- 

 trarietates per se primo percipiuntur a tactu, nec una percipitur mediante alia, ideo 

 remanet quod tactus sit plures, licet sensus visus sit unus sensus. 



Sed circa totum quaesitum est una diffìcultas per se et seorsum distincta 

 ab his quae hucusque dieta sunt , quia non videtur omnino necessarium quod ta- 

 ctus sit una potentia et unus sensus, non autem plures, quum illa potentia. quae iu- 

 dicat circa plures contrarietates est una potentia; sed tactus iudicat circa plures 

 contrarietates , per tactum enim et non per alterum sensum iudicamus an hoc 

 sit calidum, frigidum, humidum et siccum; ergo sensus tactns est unus sensus et 

 una potentia. Hac ratione utitur Philosophus lue inferius, ubi probat quod datur alius 

 sensus a quinque sensibus, qui est sensus interior, quare. Ad hoc dicatur quod non 

 est tactus qui ponit differentiam inter tangibilium contrarietates, neque est una ali- 

 qua potentia tactiva, quae afferat iudicium de pluribus quam de una contrarietate 

 tangibilium, sed sensus communis est qui de omnibus illis iudicat. Decipimur autem 

 nos et credimus quod sit sensus tactus (illud) quod de omnibus illis iudicet, quum 

 potentiae tactivae coucurrunt initiative, sed non principaliter ad hoc iudicium. 



Cum enim unaquaeque potentia percipit suam contrarietatem , sunt occasiones 

 sensui communi ut omnes illas contrarietates comprehendens de illis iudicet; ideo 

 cum potentiae tactivae sunt ut principium occasionale huius iudicii, credimus nos 

 quod hoc iudicium fiat ab una potentia tactiva, sed non est ita. Ideo error est in 

 ista existimatione. Sed rursus instabit quis nostrum quando ita dicam quod visus 

 non est qui iudicat de istis coloribus, sed dicam quod est sensus communis, qui affert 

 hoc iudicium, et ponit differentiam inter unum colorem et alterum, sicut tu dicis Ch. 237 verso 

 de tactu , sed secundum communem existimationem visus est, quod iudicat de istis 



