— 530 — 



fit in certo et determinato loco; ideo posnerunt isti has duas virtutes sensitivas par- 

 tiales in membris nostri corporis , imam scilicet in membris genitalibus et alteram 

 in gula. Aliqui alii ponunt tertiam potentiam perceptivam tristitiae et laetitiae, quam 



Oh. 239 verso dicunt esse dispersam per totum corpus animalis, et ista tertia potentia est perceptiva 

 laetitiae et tristitiae, quae fiunt in toto corpore, sicut quando habemus scabiem, sen- 

 timus magnum pruritum per totum corpus, quem cum quaerimus manu amovere, car- 

 pendo ipsam cutem, sentimus magnam delectationem per totum corpus; verum post 

 liane delectationem quae est in pruritu, insequitur magnus dolor et tristi tia, qualiter 

 non est in delectatione venerea et delectatione gulae; nec ista delectatio est tanta, 

 sicut sunt illae duae. Licet Conciliator fuerit vir magnus, mihi tamen videtur quod 

 ista sua opinio ponens illam quintana potentiam tactivam, quae est perceptiva laetitiae et 

 doloris sit contra Aristotelem, quum si, praeter illas quatuor potentias, esset ponere 

 liane quintam potentiam, Aristoteles fuisset valde diminutus, quum Aristotelis (sitsen- 

 tentia), ego credo quod sit in textu commenti 119, quod obiecta tactus sunt diffe- 

 rentiae corporum generabilium et corruptibilium. quatenus generabilia et corruptibilia, 

 quod non est de dolore et tristitia; neque Aristoteles in hoc loco, neque alibi ut in 

 quinto De animalibus enumerat dolorem et tristitiam inter obiecta tactus, sed bene 

 enumerat semper alias contrarietates. Argumentum tamen hoc non est demonstrativum 

 sed probabile , quia posset respondere Conciliator quod Aristoteles solum enumerat 

 obiecta tactus magis famosa. Secunda ista opinio non videtur nimis sumeiens, quia 

 non potest bene evadere difficultates, quia cum tactus, secundum Conciliatorem, do- 

 lorem sentiat, tactus cognoscet se dolere et sic cognoscet tactus suam operationem 

 propriam, quae est sentire, quare tactus erit virtus reflexiva sui super se, quod est 

 falsum. Tertio deficit haec opinio, quum, licet laetitia et dolor non fiant sine cogni- 

 tione tactiva, non tamen ista duo sunt operationes potentiae tactivae, sed operationes 



Ch. 240 recto apprehensivae, quae est una virtus distincta a virtute tactiva; ideo cum dolor et tri- 

 stitia non sentiantur a virtute tactiva, sed ab appreliensiva, non est ponenda illa quinta 

 potentia tactiva, quae habeat laetitiam et dolorem compreliendere, quare nullo modo 

 potest stare opinio Conciliatoris. Quare puto quod melius sit tenere quod tantum sint 

 quatuor potentiae tactivae. Pro solutione autem argumenti Conciliatoris, est tria con- 

 siderare in ipso dolore aut laetitia: primo causam doloris et tristitiae (sic), secando 

 res quae est dolor, vel laetitia, tertio cognitionem doloris et laetitiae. Tunc dico quod 

 causa laetitiae est impressio conveniens in ipso tactu, causa vero tristitiae est mala et 

 disconveniensimpressio factain ipso tactu a tangibili,et haec causa percipitur ab ipso tactu. 

 Tristitia vero et laetitia sunt qualitates factae, seu genitae in virtute apprehensiva, quae 

 qualitates insequuntur cognitionem tactivam, scilicet illarum passionimi convenientium 

 aut disconvenientium. Unde si tactus cognoscat impressionem sibi illatam a tangi- 

 bilibus sub modo convenientiae, virtus apprehensiva, quae sequitur cognitionem ta- 

 ctivam, laetatur : si vero tactus cognoscat impressionem sub modo disconvenientiae, 

 virtus apprehensiva contristatur; neque ex hoc quod virtus apprehensiva dolet, aut 

 tristatur (sic) ex convenienti, aut disconvenienti impressione facta in tactu, oportet ut 

 ipse cognoscat laetitiam aut dolorem; non ergo est necessarium ponere quintam po- 

 tentiam tactivam ex eo quod laetamur aut tristamur, aut ex eo quod cognosci- 

 mus laetitiam aut tristitiam, sicut posuit Conciliator, quia, ut diximus, non est 



