— 531 — 



potentiae tactivae laetari ant tristari , sed bene potentiae tactivae est pereipere qua- 

 litatem impressam convenienter aut disconvenienter, ex qua convenienti aut discon- 

 venienti impressione originatur dolor et tristitia, qnare argumentum Conciliatoris nul- eh. 240 verso 

 lius est valoris. Sad dices: tu ponis quod tactus non est qui doleat, sed tamen oporlet 

 quod virtus tactiva sit iti operatone, si virtus apprehensiva habeat dolere aut tri- 

 stari. Sed contra: quia in usu venereo maxime laetamur, et tamen non sentimus ca- 

 lidum, frigidum, bumidum et siccum, ergo non oportet virtutem tactivam esse in 

 operatione dum percipimus laetitiam: similiter dicatur de dolore. Quomodo ergo hoc 

 reducis ad aliquam quatuor potentiarum tactivarum cum a nulla potentia tactiva 

 percipiatur? Iliaci argumentum reputatili' insolubile, sed istud argumentum aeque bene 

 vadit contra Conciliatorem quam contra nos: quum licet Conciliator ponat quod lae- 

 titia et tristitia sint qualitates tactivae, quae percipiuntur ab illa quinta potentia; 

 oportet tamen ut det causam ipsius delectationis, aut contristationis, quod prius debeat 

 cognosci ab aliqua potentia tactiva; non possunt autem creari laetitia et tristitia, nisi 

 a primis quatuor qualitatibus; ergo oportet illas esse cognitas ab aliqua potentia ta- 

 ctiva, et ita oportet etiam concedere, quod virtus tactiva perceptiva calidi et frigidi, 

 et virtus perceptiva humidi et sicci sint in operatione; si illa scilicet quinta potentia 

 debeat pereipere laetitiam et tristi tiam, quia laetitia et tristitia non fiimt sine cognitione 

 praecedente; quare aeque bene contra Conciliatorem procedit argumentum factum de 

 venereis sicut contra nos, quia in (hoc) casu sentitur maxima delectatio, et tamen non 

 sentitur calidum, frigidum, nec bumidum et siccum; quare ideo oportet solvere argu- 

 mentum prò nobis, et prò ipso Conciliatore. Dico ergo itaque quod in actu venereo, 

 ubi sentimus tantam delectationem, sunt calidum, frigidum, bumidum et siccum re- 

 ducta ad temperamentum, sed tamen tactus non cognoscit an hoc sit calidum an 

 frigidum, humidum an siccum; nec hoc inconvenit, sicut videmus quod boni coqui ch.24l recto 

 faciunt quandoque sapore» adeo delicatos ut nescimus an sint dulces, aut alicuius al- 

 terius certi saporis; similiter pictores, admiscendo varios colores ad invicem, faciunt 

 unum quoddam quod non est albedo, neque nigredo , nec per visum iudicamus nos 

 illud esse albedinem aut nigredinem, sed percipit visus unum quoddam, quod nescit 

 an sit album aut nigrum. Bene tamen cognoscit visus quod illud tale commixtus est 

 color, sed quis color sit, non potest discernere, et similiter de tactu in venereis ; in 

 emissione enim seminis illa delectatio creatur ex commixtione temperata calidi et 

 frigidi, nec sentio an ibi sit calidum (vel) frigidum. Sed contra hanc responsionem insur- 

 git difficultas, quia diximus quod in emissione seminis est caliditas, et tamen non cogno- 

 scit tactus an illud contemperamentum sit calidum, frigidum; sed (item) contra, quia si 

 ita esset, sequeretur quod sensus deciperetur circa proprium sensibile, quod est contra 

 sententiam Aristotelis superius, ubi dixit : quod sensibile proprium est quod ab uno 

 sensu contingit sentiri, et circa ipsum non decipitur sensus; quia in illa emissione 

 seminis est calidum, frigidum et tamen tactus non percipit calidum ibi existens. Si 

 vellem ad hoc dare responsionem communem, facile evaderemus argumentum, dicendo 

 quod sensus non decipitur circa proprium sensibile secundum genus, sed bene deci- 

 pitur visus (non) quum color, sed quum est hic vel ille color ut albus vel niger. Ita 

 dicerem quod tactus in emissione seminis non decipitur in iudicando an ibi sit qualitas 

 prima , sed bene decipitur in iudicando quae illarum quatuor sit ibi , sed quia 



