— 532 — 



haec responsio non est ad mentem Commentatoris ut iam diximus, ideo do aliam 

 Ch. 241 verso responsionem quam indico esse veram, et ad mentem Aristotelis et Averrois. Dico 

 ergo quod tactus non decipitur circa proprium obiectum secundum genus, nec secun- 

 dum speciem, similiter nullus alius sensus, si salventur tres conditiones positae a The- 

 mistio: scilicet debita distantia sensibilis ab ipso sensu, debita dispositio ex parte 

 organi, et debita dispositio ex parte medii. His tribus servatis, non decipitur sensus 

 circa proprium sensibile, sed bene decipitur altera earum deficiente, et sic est in 

 actu venereo; decipitur enim sensus tactus quia ibi est defectus ex parte organi, et 

 propter talem defectum non potest tactus rectum iudicium afferre de ilio sensibili; 

 hic autem defectus potest propter alteram duarum provenire. Secunda causa est ma- 

 xima delectatio, seu appetitus et passio: passiones enim corrumpunt iudicium, ex ni- 

 mio enim dolore aut laetitia potest tactus impediri a recto iudicio. Altera causa est, 

 quia, sicut si oculus habet colorem citrinum, sicut habent aegrotantes febre colerica, 

 t-.ilis visus quodcumque videt iudicat citrinum propter indispositionem organi visus , 

 seu oculi, sic dico quod in tactu, ex eo quod in emissione sunt quatuor qualitates 

 multum commixtae cum emittitur semen, una species confundit aliam et non permittit 

 tactum rectum afferre iudicium de altera. Iltud ergo commixtum ex quatuor primis 

 qualitatibus percipitur a potentia perceptiva calidi et frigidi, et a potentia perceptiva 

 lmmidi et sicci. Sed non recte percipitur calidum et frigidum; quare salvatur quod 

 potentia tactiva sit in operatione dum apprehensiva laetatur aut tristatur, et Conci- 

 liator, iudicio meo, ad hoc idem debet devenire. Sed dices: ex toto non solvitur diffi- 

 cultas quam tu non potes negare, quando sentiamus dolorem et laetitiam: et tunc 

 Ch. 242 recto stat argumentum Conciliatoris: quum cognoscimus dolorem et laetitiam et non per 

 aliam potentiam quam per potentiam tactivam, non per aliam quatuor dictarum po- 

 tentiarum, ergo debet dari quintam potentiam tactivam quae cognoscet laetitiam 

 aut tristitiam. Quare si non esset auctoritas Aristotelis, adherirem opinioni Concilia- 

 toris: sed quia Aristoteles numquam posuit laetitiam et tristitiam inter obiecta po- 

 tentiarum tactivarum, ideo puto esse aliter dicendum, quae scilicet sit potentia cogno- 

 scitiva doloris et laetitiae. Pro quo debotis scire quod circa hoc sunt variae et 

 diversae opiniones, quae scilicet sit virtus cognoscens laetitiam aut dolorem. Gentilis in 

 secundo, ibi in illa parte Doloris, et Jaeobus de Porlivio (qui) est eùm insecutus dicunt 

 quod virtus cognoscitiva doloris et laetitiae est sensus communis. Ugo vero Senensis 

 ponit quamdam imaginativam imperfectam dispersam per totum corpus quae cognoscit 

 dolorem et laetitiam. Conciliator vero vult quod sit illa quinta potentia tactiva, et 

 sic circa hoc quod sit potentia cognoscitiva doloris et laetitiae sunt opiniones (?) iudi- 

 cabiles (judicabitis?) autem quae sit melior; quae enim opinio sit vera Deus scit; sed mihi 

 videtur quod tristati aut laetari non sit operatio virtutis tactivae, sed est operatio ap- 

 prehensivae, quae virtus, in sua operatione, insequitur cognitionem potentiarum tactiva- 

 rum, quae sunt in operatione. A qua vero virtute cognoscatur laetitia, et tristitia 

 sum cum Ugone aut Jacobo, nullo modo cum Conciliatore. Quare. 



Et sic Deo duce expliciunt quaestiones Maximi Philosophi Ponponatii Mantuani 

 super tres libros Aristotelis de Anima. 



