— 535 — 



quod ista quaestio est necessaria ad cognoscendum abstractionem animae , simili- 



ter et Commentator quod oportet ponere ante oeulos nostros utrum anima ha- 



beat aliquam operationem sibi propriam necne, si volumus cognoscere abstractio- 



nem animae? Si enim prius oporteret probare quod anima sit immortalis' et dein, 



hoc habito, quod habemus aliquam talem operationem propriam, quomodo quaestio 



quaerens de anima utrum habeat operationem aliquam propriam sibi, esset necessaria 



ad cognoscendum quod anima est abstracta, cum Aristoteles dicat oppositum, ut di- 



ximus? Similiter non oporteret ponere istam quaestionem ante oculos nostros, scilicet 



utrum habeat operationem aliquam sibi propriam, in volendo cognoscere qualitatem 



abstractionis animae ad probandum quod anima intellectiva sit immortalis in textu 



quinto et sexto et septimo. Prima ratio quia recipit omnes forra as materiales, et secunda 



ratio quia intelligere non est in organo, cum non intelligat anima cum hic et nunc. Qb. 251 recto 



Tertia ratio quia in hoc est differentia inter sensum et intellectum, quia sensus post 



magnum sensibile non comprehendit minus sensibile, intellectus autem post magnum 



sensibile, intelligibile appreheudit etiam minus intelligibile: ex quibus concludit (con- 



cluditur!) quod anima nostra est immortalis. In omnibus enim (autem?) istis rationibus 



supponit Aristoteles quod egeat corpore tanquam obiecto, ergo in omnibus istis supponit 



Aristoteles quod anima sit mortalis. Vultis videre quod ad principia Aristotelis sequatur 



quod anima non possit separari a corpore? Quia ponit Aristoteles in defìnitione il- 



lius corpus organicum, ergo vult Aristoteles quod anima intellectiva, sicut* et aliae 



animae, sit virtus organica; ergo secundum Aristotelem anima semper est cum corpore, 



et ita non potest a corpore separari. Dices forte quod non oportet ad sciendum ani- 



mam esse immortalem scire an habeat aliquam operationem propriam et abstractam, 



sed voluit Aristoteles quod, si perfecte debeamus scire quod anima sit immortalis, oportet 



scire quod nec egeat corpore tanquam subiecto, et ita non est necessarium scire ista 



secundo De anima, ad sciendum animam esse immortalem, et hoc est ultimum ad 



quod possunt confugere, sed contra hic deficit una ratio. 



Item vultis videre quod secundum Aristotelem anima non sit immortalis, et quod 

 non habeat aliquam operationem propriam et abstractam a corpore, (advertatis) quia 

 tunc, secundum Aristotelem, consideratio quidditivain genere causae formalis non staret 

 usque ad animam intellectivam; quia anima nostra in aliqua operatione per se non 

 egeret materia, et sic quantum ad istam operationem qua, secundum Averroem, intelligit 

 semper, vel secundum Thomam, prò alio statu, non consideraretur (a physico) sed a me- 

 taphysico, ex quo non eget corpore in ista operatione, et sic dictum ArLtotelis in secundo 

 (primo? De anima) plus non esset verum quia consideratio naturalis stat usque ad ani- 

 mam. Item ex felicitate ad idem arguo, quia Aristoteles numquam somniavit illam felici- 

 tatela Thomae, quia nihil posuit Aristoteles post mortem, sed existimavit Aristoteles Ch. 251 verso 

 quod felicitas animae nostrae solum sit in hoc mundo et in scientiis speculativis. Imo 

 ipse Thomas, in libro Contra gentiles, asserit quod de mente Aristotelis omnis feli- 

 citas est ia hoc saeculo et quod felicitas animae est in cognitione scientiarum specu- 

 lativarum, et maxime in metaphysica, nec somniavit illam felicitatem quam ponit 

 • Averroes de copulatione intellectus possibilis cum agente; quia si videatis omnes libros 

 Aristotelis ubi loquitur de felicitate et maxime libros Ethicae, ubi ponit felicitatem 

 in scientiis speculativis, (videbitis quod) felicitatem non in alio mundo, quam in hoc 



