— 536 — 



mundo, posuit Aristoteles, nec illam Thomae, quia aliam vitam non credidit; quare 

 concludendum est secundum Aristotelem animam esse immortalem (sic) ('). 



Ulrum definitio de anima sit bene assignata. 



Contra arguitur quod non sit convenienter assignata sic, Haec definitio non com- 

 petit cuilibet contento super definito, ergo non est convenienter assignata, patet 

 consequentia; anterior probatur quia non competit animae intellectivae, quod patet 

 quia intellectus nullius corporis est actus, quia sic oporteret intellectum uti organo 

 corporeo, quod est falsum et contra Aristotelem, et omnes Peripateticos. Quare. 



Ad hoc argumentum primo respondeo secundum Thomam, secundo secundum 

 Commentatorem , tertio secundum nos. Dicit ergo Thomas in prima parte, inQuae-, 

 stionibus disputatis, et in multis aliis locis ubi pertractat hanc materiam semper 

 dat hanc responsionem, dicendo quod intellectus noster, quantum est de ratione sui 

 et ratione potentiarnm intellectivarum, sic non est actus corporis; sed ratione poten- 

 tiarum sensitivarum sic est actus corporis. Quando ergo dicitur intellectus nullius 

 corporis est actus, intelligitur de intellectu ratione potentiarum intellectivarum. Sed 

 252 recto CO ntra hanc ratiocinationem arguo sic: quia si anima intellectiva, quatenus intellectiva 

 est, non est actus, ideo quatenus intellectiva est, non erit anima quod est contra Ari- 

 stotelem ponentem illam esse definitionem communem omni animae; imo, secundum 

 Thomam, dictam univoce de omnibus animabus, et sic etiam non essent quatuor gradus 

 animatorum, quod est contra Aristotelem ponentem quatuor gradus animae in quorum 

 numero ponit animam intellectivam. Posset ad hoc forte dicere Thomas, quod intel- 

 lectiva essentialiter, et, quantum est ratione sui intellectus, non est anima, et, ut sic, non 

 sunt quatuor gradus animatorum, sed tamen est anima, prout (intellectus) est coniunctus 

 sensitivae, et sic, ratione sensitivae, sunt quatuor gradus animae. Sed miror de hac ratio- 

 cinatione, quia expresse non potest stare cum eius sententia, quum ipse ponit, quod 

 Deus non posset eam tacere quin essentialiter dependeat a corpore, ideo non videtur 

 quod sit actus corporis, nisi quatenus intellectiva est. Item sumo essentiam animae 

 intellectivae in homine: tunc ipsa est substantia, vel ergo forma, vel materia, vel com- 

 positum. Non composifcum, quia sic non esset pars hominis; nec materia ut omnes con- 

 cedunt, ergo forma et non nisi corporis; ideo intellectiva, quatenus talis, non est forma 

 nisi corporis. Item ipse dicit quod intellectiva est actu pars essentialis ipsius hominis, 

 ideo oportet, quod cum ex ipsa efc corpore fecit (fìat) unum per se, quod ipsa sit actus et 

 corpus potentia, aliter non fieret unum per se, et per consequens non videtur quod 

 sit alicuius quam corporis, ideo non video qualiter illa ratiocinatio stare possit. Ad 

 hoc forte diceretur, quod non oportet animam iutellectivam actu semper dependere a 

 corpore, licet corpus ponatur in eius defìnitione, sed sufficit quoad aptitudinem, sicut 

 moveri sursum est definitio levis, quantumcumque leve non semper moveatur sursum, 

 sed sufficit quod moveatur, vel posset moveri, et est simile illi quod dicunt theologi 

 de accidente ut est quantitas, quia quantitas essentialiter dependet a subiecto, sive sit 

 Ch. 252 verso i L1 subiecto, sive sit non in subiecto, ut in sacramento altaris. Istud videtur incredibile, 



(*) Il MS ha immortalem in luogo di morlalem, confusione evidente del copista come risulta 

 da tutto il contesto della questione, il cui senso complessivo non può esser dubbio, non ostante 

 qualche incertezza che la trascrizione deve aver fatto subire alla compilazione primitiva. 



