— 540 — 



Via vero perfectionis, sensus interior prior est exteriori. Idem accidit de potentiis 

 intellecttis, qnae sunt duae, scilicet intelligere et velie. Via enira originis, intelligere 

 prius est qnam velie, et illi ministrat, nam non possumus aliquid velie, nisi intel- 

 ligamus ill'ud. Via vero perfectionis, est in contrarinm. Visum est ergo quod, et in gene- 

 rali, loquendo de potentiis unius animae ad potentias alterius animae, et etiam loquendo 

 de ipsis animae potentiis in speciali, scilicet comparando ad invicem potentias eiusdem 

 animae, semper potentiae animae servant certum et determinatum ordinem. Oritur modo 

 dubitatio de sensibus exterioribus , utrum sensus exteriores ordinate proveniant ab 

 eadem anima aut inordinate. Haec quaestio est valde difficilis, et causa et ratio dif- 

 cultatis est quia, cum nullns quinque sensuum exteriorum ministrat alteri, videtur 

 quod nullus sit altero prior, et sic non videtur quod habeant aliquem ordinem ad se 

 invicem, nec videtur quod inordinate proveniant ab eadem anima, cum sint specie dif- 

 ferentes; modo ab eadem causa non possunt effective (potentiae) differentes specie 

 aeque primo provenire. Quare. 



Et banc dubitationem tetigit Tbomas in prima parte. Ad quam dixit quod non 

 est aliquis ordo inter istas potentias, sed bene servatur ordo inter eorum obiecta. 

 Unde, via originis, obiectum tactus prius est quam obiectum gustus; nam tangibile 



Ch. 255 verso est prius, natura, gustabili et obiectum gustus est prius, natura, quam sit obiectum 

 olfactus, et obiectum olfactus est prius obiecto auditus, et obiectum auditus est 

 prius, quam obiectum visus, sed in hoc mihi non sitisfacit Thomas, quia necesse est 

 inter istos particularós sensus et exteriores ponere ordinem perfectionis et originis, 

 cum non possint, via originis, simul ab eadem anima provenire, ut dictum est, ne- 

 que sunt aequalis perfectionis secundum Aristotelem. Ideo credo aliter esse dicen- 

 dum in hac materia, quam dixerit Thomas. Dico igitur quod in sensibus exteriori- 

 bus est ponendus ordo perfectionis, et similiter ordo originis. De ordine perfectionis 

 non dubitandum secundum Aristotelem: visus enim est perfectior quam alii sen- 

 suum exteriores, et ita vult Aristoteles quod unus sit altero perfectior et ita sit 

 ordo perfectionis ipsis sensibus exterioribus; etiam inter istos sensus exteriores servatur 

 ordo secundum originem; ubi do vobis regulam cognoscendi quis sensus sit prior, via 

 originis, et quis posterior. Ubi advertatis, quod semper sensus exterior est prior, via 

 originis, qui est imperfectior, et ille est posterior qui est perfectior; quia ergo visus 

 est perfectior omnibus aliis, ideo via originis est posterior omnibus aliis. Visus enim 

 praesupponit omnes alios sensus exteriores, nam in quocumque est visus, sunt alii 

 quatuor sensus, et ita gradatim procedendo semper perfectior est posterior, via ori- 

 ginis, imperfectiori, et ipsum praesupponit. E contra vero, sensus imperfectior prior est, 

 via originis, perfectiori , neque imperfectior praesupponit perfectionem ; et ita tactus, 

 qui est imperfectior omnibus aliis sensibus exterioribus, prior est illis, via originis, nec 

 quemquam illorum praesupponit Non puto tamen quod inter hos exteriores sensus 

 sit tanta connexio sicut in aliis potentiis animae, quia in aliis animae potentiis sem- 

 per una est ministrans et altera ministrata; nec sic autem est de sensibus exterio- 



Ch. 256 recto ribus, quia nunc non est (unus) ministrane et alter ministratus, sed bene in exterioribus 

 sensibus unus praesupponit alterum via originis. Sed contra hanc nostram senten- 

 tiam arguitur quia, si ita esset ut diximus, omne habens visum haberet auditum. 

 Consequentia patet, quia, secundum nos, visus, via originis, praesupponit omnes alios 



