— 542 — 



et audiunt sonos, sed valde debilifcer audiunt, et non nisi ex loco propinquo , et ex 

 suo debili auditu dicebat Philosophus in prooemio Metaphysicorum dubitative, quod 

 forte apes non habent auditum, vernm in nono De historiis animalium fuit certificatus 

 Aristoteles quod habeant auditum et quod audiant, licet valde imperfecte. Quare. 



Utrum species sensibilis et sensatio sint idem realiter. 



Circa quaestionem illam: utrum species sensibilis et sensatio sint idem realiter, 

 praeceptor meus tetigit unam novam opinionem quae estunius excellentissimi doctoris. 

 Iste enim vir doctissimus, volens salvare doctores antiquos, dicit quod ad visionem crean- 

 dam, albedo produci t speciem sui in sensu, et tunc ab ista specie et ab anima effective 

 producitur sensatio. Unde dicit quod species, ut species, producitur effective a sensibili: 

 ut autem ista species est cognitio, producitur ab anima, et sic obiectum concurrit mere 

 effective ad sensationem, anima vero active producendo cognitionem, et passive reci- 

 piendo speciem, et sic salvat iste vir quod sensibilia reducant arrimam de potentia ad 

 actum, scilicet mediate. Salvat etiam quod sensatio sit operatio animae, quia non solum 

 passive concurrit anima ad sensationem, sed etiam effective cum ipso simulacro; et sicut 

 dicit de sensatione, quod species dependet effective ab obiecto, sed ut cognitio ab anima, 

 ita dicit esse de voluntate. Sed ista opinio in multis est defectuosa, primo quia ista 

 opinio contradicit doctori suo Thomae, qui dicit in expositione textus commenti cen- 

 tesimi quadragesimi huius secundi, ubi digreditili' disputando de sensu communi an 

 sit perfectior sensibus exterioribus propriis, expresse dicit quod licet sensus exterior 

 agat in sensum communem producendo in ilio speciem sensibilem quae est in eo, ut 

 Ch. 257 verso oculus speciem albedinis, unusquisque tamen sensus particularis et proprius passive 

 et recipiendo concurrit ad sensationem propriam. Esto enim quod concurrant sensus 

 proprii effective ad creandam sensationem alienam ut sensus communis, non tollitur 

 tamen propter hoc , ut recte dicit Thomas, quod sicut sensus communis solum pa- 

 tiendo concurrit ad propriam sensationem, ita sensus exteriores soli passive ad suas 

 proprias sensationes concurrant. Ubi expresse fatetur Thomas quod quilibet pure pas- 

 sive et nullo modo active concurrit ad .proprias sensationes. Dico, secundo, quod illa 

 opinio contra Thomam est etiam in se falsa, ponendo quod ad cognitionem creandam, 

 et simulacrum et anima sensitiva concurrant effective, quum si duo agentia simul 

 effective concurrant ad productionem alicuius effectus, hoc potest contingere tribus 

 modis: primo, quod ambo ageutia sint eiusdem rationis, quorum utrumque sit insuf- 

 fìciens et impotens ex se producere talem affectum, sed ambo eum possiut simul 

 producere; secundo modo accidit quod duo agentia simul concurrant, quorum utrum- 

 que est alterius rationis ab altero, et unum disponit, alterum vero inducit; tertio modo 

 accidit quod duo agentia concurrant, unum ut instrumentum, alterum vero ut prin- 

 cipale, nec aliquo alio modo possunt aliqua duo concurrere ad eumdem effectum. Primo 

 modo concurrant duo agentia ad eundem effectum sicut Socrates et Plato concurrunt ad 

 trahendam navim; nara si Socrates sit solum poterit movere ut duo, similiter et Plato, 

 navis autem resistere ut tria, verbigratia, nec Socrates de se nec Plato de se erit potens 

 trahere navim, sed ambo simul bene essent potentes trahere navim, et Socrates et 

 Plato sunt eiusdem rationis in potentia motiva; isto modo primo, non potest haec 

 opinio dicere quod sensus et sensibile concurrant ad sensationem creandam: primo 



