— 370 — 



la famosa questione circa la parentela dei due Tarquini C 1 ): anche questa 

 ci offre buona e notevole testimonianza sul metodo degli studi critici del Valla 

 e ci conferma la sua abilità nell'usare delle fonti storiche e n eli' interpretare 

 i testi, anche se talvolta obbediente a pregiudizi, e protervo sino a voler ra- 

 gione ad ogni costo. 



« Ed ecco, finalmente, le lettere, trascritte con quanta fedeltà mi è 

 stato possibile dagli autografi : le quali pubblico come oggi rimangono, accen- 

 nandone le molteplici, deplorevoli e irreparabili lacune, limitandomi a com- 

 piere soltanto quelle parole mozze od erase, sulle quali non può cadere 

 alcun dubbio ». 



I. 



Dedi ad te aliquot litteras, quibus numquam respondisti nisi responsioni ad me non 

 pervenit. Nunc epistolae argumentum est quod Joannes Tartarinus unicus mihi consobrinus 

 magnopere oravit me ut se causamque suam tibi commendarem. Eogo itaque tuam in me 

 singularem benevnlentiam ut quicquid studii, operae, praesidii, in adolescentem conferve 

 potes, id mea causa conferas, atque ita agas ut ille suique intelligant nihil esse quod 

 abs te non optineant praeces meae, sicut nihil tam arduum esse, quod tu etiam citra 

 praeces a me non impetres, ne dicam exores. Vale. Elegantias prope diem ex urbe Nea- 

 poli expecto. Iterum vale, IIII kal. Augusti. Tibure. Scribo etiam domino Columnesi prò 

 Jo. Tartarino. 



IL 



Laurentius Joanni suo salutem. Eomam veni, quam diu m'ansurws nescio. Litteras 

 tuas ad Ambrosium nostrum mense Iulii datas li . . . . legi : in quibus non modo de ilio 

 sed de me quereris nihil tam diu respondente. Ego vero totiens ad te scripsi quoties tu 

 ad me, vel potius ultimae litterae meae responsum abs te non acceperunt. Nisi dubito 

 multas et tuarum ad me et mearum ad te non fuisse perlatas, ipso Ambrosio, ut verbis 



ejus colligere possum, intercipiente, quod videlicet tibi mea ut scis causa tamque 



celanda patefeceris. Haec tr es nequidem turbae inter nos affines 



oriatur pracsertim me enim velut accusante in ea tem tibi subirascitur. 



Opus in Eaudensem tibi olim scripsi me tibi dedicasse litteras tuas accepero. 



Vale. Vili kl. octobr. - Cum scripsissem hanc epistolam ree s XXIII 



novembris, ubi mecum de elegantiis agis ; ergo non illas huc mecum et 



al ... . collectis apud marca sum Carolum nostrum de 



III. 



Laurentius Vallensis Ioanni suo salutem. Priores accepi litteras tuas quas Adoardo 

 dedisti, alteras quas nescio dederas. Ego vero, mi Joannes, ut ad primas respondeam, 

 injuriam mihi facere visus es cum tot verbis ageres ad me satisfaciendum teque purgan- 

 dum, quasi in me subsit suspitionis aliquid. Tamquam non agam vicissim, ego multis 

 verbis male de me sentire videar, qui adeo magno in te amore et fui semper et sum, 

 atque etiam ero ut nesciam an aliquid addi possit. Nam quod hactenus ad te non scripsi 



(!) L. Vallae, ed. cit.: Duo Tarquinii Lucius ac Aruns Finisci Tarquinii filii ve 

 an ìiepotes fuerint, adversus Livium L. V. argutissima ad Aìphonsum regem disputatio. 

 Cfr., per la probabile data di questa polemica, J. Clausen, Laurentius Vaila hans liv og 

 skrifter, Kjobenhavn 1861, p. 297. 



