—  396  — 
a  terra  dinioveas  caveto,  multa,  eiihn  illis  oceurrent,  quae  multo  tibi  facilius  sit  mirari 
quam  cuiquam  hominum  stylo  amplecti,  valles  amoenissimas  interlabcntes  rivulos,  colles 
asperitate  gravissima  et  mira  fertilitate  conspicuos,  iiraevalida  in  rupibus  oppida,  vicos 
amplissimos,  et  marmoreas  atque  auratas  domos,  quocumque  te  verteris,  videbis  sparsas  in 
90  litore  et  stupebis  urbem  talem  decori  suorum  rurium  deliciisque  succumbere.  Viginti  nisi 
fallor  passuum  millia  emensus,  extentum  inundas  promoutorium,  Caput  montis  ipsi  vocant, 
obvium  habebis,  et  Delpliini  sive  ut  nautae  nuncupant  Alphini  portum  perexiguum,  sed 
ti-anquillum,  et  apricis  collibus  abditum,  inde  Eapallum  ac  Siestrum,  et  nomine  Veneris 
insignem  portum,  securum  ventorum  omnium,  et  omnium  quae  sub  coelo  sunt  classium 
95  capacem,  nostrum  prope  Erycem,  habet  enim  alterum  Sicilia.  In  medio  sinus  est  maris 
opportunus  fatigatis  puppibus.  Et  hoc  quidem  litus  omne  palmiferum,  atque  cedriferum  ut 
adversum  Cereri,  sic  Bacche  gratissimum,  ac  Minervae,  nulli  usquam  terrarum  cedere  certum 
est.  Quo  magis  id  priscis  rerum  scriptoribus  et  praeseriim  vatibus  praetermissum  miror.  Sed 
adducor  ut  extimem  non  invidiam  neque  desidiam  causam  dedisse  silentio,  sed  quod  nondum 
100  tentata,  ideoque  nondum  nota  fertilitas  locorum  erat.  Hinc  est,  ut  cum  claris  saepe  carminibus 
Meroen  Falernumque  concelebrent,  terrasque  alias,  hanc  cunctis  hac  laude  praestantem  omnes 
indictam  praeterierint.  Id  me  movit  omnium  qui  scripserunt,  et  ingenio,  et  stylo,  et  aetate 
novissimum,  ut  in  Africae  meae  loco  quodam,  idoneam  nactus  occasionem,  loca  ista  de- 
scriberem,  charactere  dicendique  genere  longe  alio.  Qui  liber  nisi  vel  vitae  brevitas,  vel 
105  ingenii  tarditas,  vel  aliorum  librorum  unum  in  ternpus  cura  concidens,  vel  quorum  nuUus 
est  modus,  fortunae  impedimenta  vetuerint,  aliquando  forte  sub  oculos  tuos  veniens,  in 
horum  te  atque  aliorum,  quae  nunc  visurus  es,  locorum  memoriam  revocabit.  Sed  multum 
nobis  viae  restat.  Progrediamur  ad  reliqua.  Non  procul  hinc  circa  exti-emos  fines  Januen- 
sium  Corvum  famosum  scopulum,  et  nomen  a  colore  sortitum,  ac  paululura  provectus, 
110  Macrae  amnis  ostia,  quae  maritimos  Ligures  ab  Etruscis  dirimit,  supraque  litus  maris, 
sinisti-amque  ripam  fluvii  ruinas  Lunae  iacentis  aspicies,  si  famae  fides  est.  Aliud  enim 
hac  in  parte  nihil  habeo  :  magnum  exemplum  fugiendae  libidinis,  quae  saepe  non  modo 
singulorum  hominum,  sed  magnarum  urbium  et  locupletium  populorum,  ac  regum  opes, 
fortunasque  pessumdedit,  licet  huiusce  rei  exemplum  maius  et  antiquius  Troia  fuit. 
115  Hinc  iam  sensim  cedentibus  montibus,  aliquandiu  planum,  et  absque  scopulisj  lene  litlis, 
portus  rari,  castella  procul  in  collibus,  plaga  maris  inhospita,  Sarzanum  paulo  submotum 
a  litore,  novum  frequensque  oppidum,  inde  Laventia  vicus  ignobilis,  Fluvius  deinde  re 
ac  nomine  Frigidus,  aquis  arenisque  perlucidus,  secus  Massam  amoenissimam  terram  de- 
scendit  in  pelagus.  Prope  oppidum  est  quod  Petramsanctam  dicunt,  cuius  auctor  ut  audio, 
120  concivis  quidam  tuus  fuit,  illius  tunc  provinciae  praeses,  et  vir  domi  clarus  et  nobilis.  Itaque 
familiae  suae  nomen  ti'anstulit  in  suum  opus.  Ultra  iam  praeter  duas  Pisanorum  arces  nihil 
memorabile,  quarum  alteram  Mutronem,  alteram  vero  Viam  Eegiara  appellant.-  Nec  multo 
post  Sercli  atque  Arni  fluminum  fauces  sunt,  quorum  alter  Lucani  praeterlabitur,  alter  patriae 
meae  muros  primum,  tandem  Pisas  interfluit.  Et  de  Luca  quidem  dubius  sum,  Florentia 
125  prorsus  extra  conspectum  latet,  Pisas  autem  ex  ipsa  puppe  gubernaculi  tibi  rector  ostendet, 
civitatem  pervetustam,  sed  recenti  et  decora  specie,  et  licet  in  plano  sitam,  non  tamen  ut 
magna  pars  urbium  paucis  turribus,  sed  totam  simul  emincntissimis  aedifìciis  apparentenr, 
quondam  quoque  maris  potentissimam,  donec  patrum  memoria,  non  modo  vires  aequoreas, 
sed  animos,  navigandique  propositum,  magno  vieti  proelio  Januensiura  amisere.  Post  haec 
1 .30  ])aucis  passuum  millibus  poi'tus  et  ipse  manufactus,  Pisanura  vocant,  aderii,  et  fere  conti- 
nuum Liburnum,  ubi  praevalida  turris  est,  cuius  in  vertice  pernox  fiamma  navigantibus 
luti  litoris  signum  praebet.  Hinc  si  ad  dexteram  te  deflectas,  Gorgon  atque  Capraria,  parvae 
quaedam  Pisanorum  insulae,  ])raesto  erunt,  nec  non  turris  cxigua,  pelagi  medio,  quae  Melora 
vulgo  dicitur,  infausta  illi  populo,  quod  scilicet  illic  ipsa  cuius  paulo  ante  memini,  pugna 
135  commissa  est.  Sin  pressius  intenderis,  videbis  et  Corsicam  inclitam  insulam,  et  armentis 
