—  399  — 
quamvis  a  litore  parumper  abscesserit  vicleto,  reginae  senioris  amplissimum  opus.  Illud  nulla 
festinatio,  nuUus  labor  impsdiat,  quin  duos  illius  urbis  vicos,  Nidum  scilicet  et  Capuanam, 
videas,  aedificiis  supra  privatum  modum,  et  antequam  pestis  orbem  terrae  funditus  exhausis- 
set,  vis  cuiquam  credibili  militiae  numero,  ac  decore  memorabiles.  Militera  ad  railitiae  pela- 
gus  {var.  ad  militem  pelagi),  opus  professioni  tuae  debitum,  te  mitto,  non  studiosum  veri-  240 
tatis  ad  fabulas,  et  idcirco  Castrum  Ovi  titulo  cognitum  eminus  aspexisse  satis  fuerit.  Haec 
est  civitas,  ubi  Virgilius  noster,  liberalibus  studiis  operam  dedit,  cum  iam  ante  patria  illuni 
tua  Mediolanum,  tenerioribus  annis,  discipulum  habuisset.  Hic  se  Carmen  illud  georgicuni 
scripsisse,  tic  se  ignobili  otio  floruisse  verecundissime  memorat.  Hanc  dulcem  vocat  ille 
Parthenopem,  id  enim  est  aliud  de  nomine  conditricis  civitati  nomen.  Deraura  peregre  245 
moriens,  Inter  extrema  suspiria  suae  raeminit  Neapolis,  et  liuc  revehi  optavit,  ut  quam 
YÌvas  amaverat,  vita  functus  incoleret.  Hinc  tandem  digresso,  biceps  aderit  Vesevus  (vulgo 
Summa  monti  nomen),  et.  ipse  flammas  eructare  solitus.  Ad  quod  olim  spectaculum  visen- 
dum  cum  experiendi  noscendique  cupidine  perrexisset  Plinius  secundus,  vir  scientiae  multi- 
plicis,  et  eloquentiae  iìoridae,  vento  cinerem  ac  favillam  excitante  compressus  est,  mise-  250 
rabilis  tanti  viri  exitus.  Sic  Neapolis,  hinc  mantuani,  inde  veronensis  civis  ossa  custodit. 
Mons  est  autem  multarum  rerum,  sed  in  primis  vini  ubertate  mirabilis,  quod  graecum  ideo  dici- 
tur,  quia  illa  pars  Italiae  a  graecis  possessa  olim  Magna  Graecia  dicebatur.  Hinc  ad  dexteram 
Capreae  insula  linquitur,  asperrimis  rupibus  circumsepta,  secessus  infamis  senilium  Tiberii 
voluptatum,  et  officina  saevitiae.  Pulcherrimus  terrarum  tractus  ad  laevam  Pompeios  et  Her-  255 
culaneum  habuit,  celebres  olim  urbes,  nunc  inania  nomina,  quas  terremotibus  eversàs  Seneca 
Inter  ceteros  teste  didicimus.  Superest  adhuc  Surrentum  et  ipsum  mellifluo  palmite  genero- 
sum.  Tota  regio  TeiTa  Laboris  hodie,  pars  olim  Campaniae  fuerat,  utraque  praecipuae  uber- 
tatis  appellatio.  Quo  praetextu  Cereris  hic  Liberique  certamen  incerta  Victoria  statuere.  Post 
hoc  gremium  maris  ecce  mox  aliud  ex  ordine  panditur,  in  quo  Salernum  videbis  et  Silerim.  260 
Fuisse  hic  medicinae  fontem  fama  est,  sed  nihil  est  quod  non  senio  exarescat.  Hinc  utinam 
tu  secundis  ventis  et  cursu  tam  facili  proveharis  ut  ego  ad  Italiae  fìnem  facili  i3rovehor  stylo. 
Laeva  itaque  perpetuo  tractu  calabrum  litus  extenditur.  Dextera  autem  longe  Trinacria 
et  Vulcanus  ac  Liparis  minoresque  insulae  ipsae  fumum  flammamque  fundentes,  vento- 
saeque  adeo  ut  Aeoli  ventorum  regis,  hic  regiam  fuisse,  vel  fabulosum  certe  vel  histo-  265 
ricum  sit,  utrumque  enim  lectum  est.  Hinc  quod  convenit  Aeoliae  dictae  sunt.  Ubi  angu- 
stissima Italia  est,  Scaleam  vocant,  nescio  quam  vetus  oppidum,  sed  nomen  haud  dubie 
raodernum.  Uude  cum  ad  extremum  Italiae  angulum  perveneris,  eum  scilicet  qui  ad  oc- 
casum  vergit,  hinc  Rhegium  Calabriae  metropolim,  hinc  Siciliae  Messanam  parvo  admo- 
dum  oculorum  flexu  et  fere  simul  aspicies.  In  medio  Pharus  est,  qui  messanensis  dicitur,  270 
in  quo  sunt  infamia  illa  portenta,  multum  formidata  navigantibus,  Scylla  et  Charybdis. 
Scyllam  saxum  esse  constat  ad  laevam  undisonum  procellosum,  Charybdim  contra  aquarum 
magnam  quandam  rapidamque  vertfginem.  Neque  te  moveat,  quod  libro  tertio  divini  poe- 
matis  locatae  aliter  a  Virgilio  videantur.  Hle  enim  venientis,  ego  autem  euntis  iter  pro- 
sequor.  Causa  vero  tantae  vertiginis  apud  poetas  et  historicos  una  est.  Ferunt  enim  hunc  275 
nostrum  qui  nos  obit  ac  dirimit  Apenninum,  in  Trinacriam  protendi  solitum,  done<;  multis 
seculis  duo  maria  velut  ex  condicto,  geminum  latus  montis  hinc  illinc,  sine  intermissione 
tundentia,  undis  succumbere  coegerunt.  Ideoque  illic  amoto  obice  maria  suo  impetu  acta 
concurrere,  Apennini  autem  ultima,  sic  a  toto  corpore  montis  exsecta,  nomine  etiam  amisso, 
concessisse  in  nomen  montis  siculi  Pelori,  unius  scilicet  ex  his  tribus,  unde  Trinacriae  280 
appellatio  sumpta  est,  qui  mons  Messanae  proximus  est,  cui  quod  nomen  ante  fuerit  in- 
certum  habeo.  Hoc  enim  a  Peloro  gubernatore  Hannibalis,  quem  ille  sive  tota  cum 
classe  Italiam  linqiiens,  ut  Valerio  placet,  sive  ut  alii  volunt  et  siniilius  vero  est,  pa- 
triam  suam  puppe  unica  repetens  et  romanos  fugiens  victores,  propterque  locorum  an- 
gustias  dum  eminus  exitum  non  intelligit,  falli  ratus  occiderat,   ibique  tandem  errore  285 
