— 62 — 



« Anelivi m ns ipsi sacram Pii IX vocem ante omnes ad libertatem et justum 

 bellum excitantem; vidimus populos prò libertate in ferrimi ruentes ; Panormi et 

 Mediolani fortia et gloriosa facinora; illic in domesticam, hic in externam tyran- 

 nidera patrata; reges et principes, inter quos patriae membra divisa erant, volentes 

 aut invitos, civilis imperii auctores factos. Erat dies vili m. Febrnarii an. mdcccxltiii; 

 omnes Taurinenses in foro Castri conglobati, silentes, inter spem ac metam fluctuan- 

 tes, Palati um intuebamur, ubi Carolus Albertus cnm regni proceribus de libera 

 civitate ordinauda deliberabat. Italiae fata ex Regis nutn pendebant. Quum vero ad 

 vesperam Snbalpinos voti compotes factos esse inuotuit, quae effusa laetitia! qui undique 

 concursus ! quot Deo Optimo Maximo gratiarum acSiones ! Quis nostrum hodieqne, 

 tricesimo anno post, haec siccis oculis fando memorat ! Redit in illum diem animus, 

 et etiam nunc adspicere mihi videor intenta ora, ardentes oculos, notorum ignoto- 

 rumque amplexus: Regis edietum omnes recitare, osculari, lacrymis perfnndere. Oppida 

 deinde, pagi, vici, montium vertices ignibus collucebant, arcus repentino surgebant 

 renident viae floribus stratae, titulìs inscriptae; beatiorum maeniana sericis anreisque 

 aulaeis ornantur; tenuiorum fenestrae variegatis linteis textilibus exhilarantur ; ermi 

 urbes aedibus frequentes, tura sparsae agrestium casae, conviviis, concentibus, hymnis 

 summum beneficium celebrant. Erant voluntates arctissime consociatae, incredibilis 

 omnium consensus. Eventuum cursum, tamquam gnbernator navis, Vincentii G-iobertii 

 eloquentia praesagiebat. 



« Tumque Carolus Albertus, arcanum votum persolvens, populos vocat ad arma, 

 italicum vexillum proponit, ausus formidolosae Austriaci imperii moli unus restitisse. 

 Emicat Subalpina virtns; Pontis Goitì, Pastrengi, Voltae, itemmque Goiti victricia 

 tropaea, inox Piscariae arcis expugnatio veterem Verrnae, Sancti Petri, Taurini, 

 Guastallae. et Assiettae famam aemnlantur. Piget quae secuta sunt, referre. Erant 

 spes nimium juveniliter erectae, verba sir.e gravitate elata; inconsulte ac temere 

 rebus secundis agitabamur. Nequidquam tumidos monnit cruentum Sanctae Luciae 

 certamen; secuta est Custosae clades, venerunt Radetski victoriae veloce?. Hinc induciae 

 necessariae et graves, bine populorum motus, animorum atque rerum perturbationes. 



« Postea ingenti animo, parva mente, bellum renovatur; Novariae cessimus. Vidi- 

 mus, heu, ipsi vidimus, Subalpinum solum externorum militum pedibus calcatum, 

 barbarorum tnrmas, querna fronde redimitas, in Alexandriae arce praesidia ponente 1 , 

 et redemptionis pretium imperatum ; dtun rex magnanimus, procul in Lusitania, 

 exulis vitam sponte agens, fato suo fungi tur. 



« Extant nihiìo minus in calamitate patriae praeclarissima virtutis monumenta. 

 Vivit, vivetque immortalitate dignus Venetorum spiritus, qui ingloriosum superioris 

 saeculi occasum gloriosissimo inferita vindicavit. Utrum Eomanos memorem prò 



