— 63 — 



defensione et nominis fama ammarimi prodigos? An Sieulos, eorumque fortia facta? 

 Qui quum omnes potius honestam mortem strenue peterent, quam salutem spe- 

 rarent, Unus Vir extitit, qui de Italia non desperavit, tertiamque bellicam renova- 

 tionem voluit et paravit. 



« Ille paternum ensem in Novariae campis acceperat ; llle cruentos Italiae lares 

 ex clade suscepit, eos in sinu fovit, perque eos et per proavorum diadema, ominosa 

 uocte praecinctum, sacrum pulcbenimumque jusjurandum juravit. Saeviebant perjuri 

 principes; ostendebantur exilia bonorum, carceres, ergastula, virgae, secures; ubique 

 locorum cuncta agebantur unius arbitrio, tristi servitio subjecta. Vix belli incendiano 

 restinctum erat, quum tam afflictis in rebus, vulneribus adhuc hiantibus, Victokius 

 Emmanuel pactum cum populo factum renovavit , veteres libertatis aneto res in 

 Consilium accivit, magnamque rem, praeliorum vi interruptam, se prò virili parte 

 persecuturum affirmavit Regio verbo, Sabauda fide. Ilio die Caroli Alberti filium 

 Italia imperatorem suum salutasse non immerito dicitur; ilio certissime die Rex, cui 

 Ymo probo cognomentum inditum fuit, aequales et posteros Sabaudo nomini devinxit. 



« Subalpina gens, facto magis quam verbo audax, in periculis constans, propositi 

 tenacissima, se ipsa in suo Rege inveniens, conditlones sibi imperatas vocavit indu- 

 cias, non pacem. Concilium vero Delectum, praeteritis calamitatibus edoctum, cordate 

 Principis et Populi voluntatem reddebat. Senatus, more institutoque suo, communia 

 studia continebat atque gubernabat. Ea tempestate inclaruit, bine Maximi Azelii 

 temperantia et urbana sapientia, illinc Alphonsi Lamarmorae modestia et vigor, 

 antiquis par; Petri Paleocapae in publicis operibus promovendis sollertia; prae omnibus 

 Camilli Caburri, insitae virtutis conscientia freti, divinum prope ingenium eluxit. 

 Ilio tempore ex omni Italia in urbem Taurinorum excellentes viri demigrabant, 

 quos libertatis amor natali solo privabat. Hi tunc simuhcrum venturae patriae oculis 

 cernebant, eorumque animi amplectabantur « parvam Irojam, simulataque Magnis 

 Pergamo, », et Regem futurum. 



« Talium virorum cousilio, atque Victorii Emmanuelis auspiciis, publica res in 

 pristinum decus rediit; novus exercitus, nova classis comparata; leges ad saeculi 

 rationem emendatae, vecti galla rebus exportandis importandisque prudenter statuta, 

 viae stratae ferreis lamiuis factae, civilis potestatis jus lege Siceardiana adsertum. 

 Quin etiam majus quoddam ac piane romanura opus incohatur. Excisis rupibus, int3r 

 (Jotiarum Alpium viscera, cui vulgo Cenisii nomen, cuniculis, ferro, machinis nuper 

 iuventis, transitus apertus est, vastumque specus perforatum. Gratonii, Somellerii et 

 Grandii ingenium et manus naturam subegere. 



« Neque his pacis artibus nervi bellicosae gentis incisi vel emolliti sunt. In iisdem 

 (Mentis oris, ubi Comitis Viridis nomen inclaruerat, quatuor saeculis post, inter 



