HET TWEEDE TRACTAET, 



\Befcbriftende eenigbe quaede ende hinderhjcke kmyden^doorde 

 Ipelcke Ttele ongbeTbcten ftvirïgheden Tioortscomcn , befon- 

 derltjck in onfe KederLituttfche plaetfen, bltfoende nochtans 

 de fdïe quoten onbekent. 



Inleydinghe tot den Lefèr, 



IN mijne voor- reden van dcfen bocck heb ick begoft te raecken eenf- 

 ghe onghe vallen door de trilde Petcrcelie voorts- ghecomen : oock door 

 hec kruydc ghenaemt Bilfen-krujdt , Papen tappen oft Moninckx cappen , ende 

 meerandere. Daerby heb ick betoont, hoe noodigh dac het is dat in 

 grooce volck rijeke fteden behoorden eenen ghemeynen kruyt-hof te 

 welen , op dat dc kenniflc der cruyden foo wel aen de medeci/nen als al- 

 dermeeft aen de Apotekersconde volcomentlijck gheleert worden : als 

 wanneer (y fouden door neerftich onderfoeck ver fcheyde verborgen na« 

 tuer en crachten der inlandtfche cruyden tot onfen behulp connen be- 

 comen ende ondecken ,.waer door \vy ibomenichte coftelijcke wortelen, 

 cruyden , bloemen , fchorfen , gommen , ende andere vremde, lbo uyt- 

 landtfche als Indiaenfche oft Arabifche ghewaflehen , fouden connen der* 

 ven ; ende mee onle ghemtyne inlandttehe cruyden (de vvekke nu by 

 fout van kenniiTe als onnut onder de voet vertreden worden ) onfe qua- 

 len , fieckten ende alle onghcvallcn veel lichter , ghemackelijcker , eer- 

 der ende profijcelijcker fouden connen ghenefen. Want inghevalle dat 

 de Ooftindien, ende andere vremde landen ons niet bekent oft noydc 

 ghevonden en waeren , fouden wy daer om door ghebreck vanden Aloe, 

 Rhaberber,Senu bladeren , Caffia, Wortel van China , Salfeperillia, en- 

 de duylent andere moeten fterven , om dat by ons gheen behulp door 

 foodanighe niet rebecomenfiin ? Het is fonderteghen fègghen waerach- 

 tigh, dat Godt endede natuer ieder climact oftlandfchap foo veel be- 

 hulp-middelen heeft ghegeven als van noode is tot des felfsquaelen ren- 

 de dat meerder is , fco fijn jeders landts cruyden en wortelen meer ey- 

 ghen ende over eencomendc met des ingheborenen nature, als ander 

 verre daer buyten ghehaelt ; waer van ick gheene exempelen behoeve te 

 &heven, als wanneer ick noch ghefeydt hebbe , dac in Perfien eenc parf- 



