j j 4 Tweede Traiïaet loan het derde foeel , 



fe alleen al daer doodelijck is , endehier niet. Blijckt dat niet uyt het 

 climaet ende uyt de natuer der menfchen ? ende op de felve manier ghe- 

 lijck füicks aldaer bekent is , is ons het felve door ondervindingh al hier 

 contrari bekent , foo dat wy door het onderlbecken , de verborghen 

 krachten van onlè inlandde cruyden, wortelen, vruchten, zaeden 

 bloemen, bladeren , fchorlèn , lappen , en anderfins $ fouden ghenoch- 

 fatmende volcomentlijck connen achter haelen tot onsghefontheydt , 

 lanckzaligh leven , profijt ende ghemack. Tot welcke kennifle wy leer 

 lichteJijck connen ghcraken , aenghefien dat ons de oude Grieckcn , als 

 Hypocrates, Theophrastus , ende andere, gheleert hebben, dac 

 alle cruyden te kennen ende van craghtte befcheyden fijn uyt haeren 

 reuck, ende noch beter ende feckerder uyt den fmaeck, vande welcke 

 datter neghen int ghetal fijn : dry fijnder warm , te weten fcherp , bitter 

 en fout ; dry cout, namentlijck wrangh , fcherp, ende fuer : dry middel- 

 matigh , ende tulTchcn de coude ende hitte gheftelr, te weten fuet , vet- 

 achtigh, ende onlifelijck plat van fmaeck &c. 



AUc het welcke jeder in het byfonder fijne voordere uytlegginge van 

 rioode heeft: het wtlck by Dodoneus in fijn eerfte Deel aen het eerfte 

 boeck in het negenfte en tiende Capittel leer daer en wijdt gheleert wort. 

 Welcke al ghemeyne regelen my hier onnoodigh dochten by te voe- 

 ghen,aeiighefien alhier maer eenighe in t befondcr aengheteeckent wor- 



Peeter van den Broeckhi fijne Reys naer Angola verhaelr, dat al- 

 le de inwoonders van Congo , ende de aengrenfende plaetfen ,de crach- 

 ten der cruyden van ioncks af leeren onderlbecken, ende alle foo wel 

 kennen , dat een ieder in alle fijne fieckten en qualen fijn felfs dottoor is, 

 ende behulp cn ghenefinghe weten te vinden. 



De felve kennis en wetenfehap wen fch ick aen een ieghelijck tot fijn 

 eyghen dienft en voordeel. Om welcke redenen dat jek hier eenighe be- 

 ichrijvinghe van iommighe quaede ende hinderlijcke cruyden hebbe by - 

 ghevoeght , het gene van ckyne ftudie , maer van meer profijt is : want 

 de felve by Dodoneus ende andere ghenoegh befchreven fijn , hoewel 

 een ieder niet gheleghen comt foodanighe boecken te coopen : dies heeft 

 my goedt ghedochc , meer noodigh te lijn de kenmfle der quaede cruy- 

 den , als onfe daghelijckfche ghebruyekfame goede te befchrijven , door 

 het ghedurigh aenftaende perijckel , by ghebreek van kennifle : ende re 

 nieer , terwijlen deie quaede foo ghelijckende fijn aen de goede en ghe- 

 meyne eetbaere, waer door te ghelooven is, dat door mif-verftandc endê 

 ghebreek van des felrs kejmlffe , lbo raenichte qualen 3 Geckten, jae didc- 



