m (o) ^ tj 



tc; exciperentque nunc aliae gentes, Finnonica duncaxat & Lap^ 

 ponica lingua,paucis in orbe familiari, utentes; maxima, more 

 IUO5 ccleritate revertit. Poft reditum, inter alia 3 fubditls fuis, 

 ckmcntiore CGelo acSoIo fertiliore gaudentibus, ignota , dierum 

 atque noftium incredibiles varietates in extremo fepcemtrione 

 vifasa ennarravit ; non folum ubi dies eft ob pra^ientiam foUs eo 

 tempore continua : verum etiam ob perpetua crepufcul^ iibi fi- 

 ne nocle quoque vivunc ^ftacis cempore : feque affirmavic jam 

 tandem diem fine nofte concinuum , rem quidem ancea fibi au« 

 dicam > fed non dum credicam, exegiffe. Cumque negocium 

 iftoc paucisfimis' nocum , omnes fere ex ore Serenisfimi Regis 

 pcndences dubios facerec : varise quaeftiones identidcm fiibnafce-^ 

 bancur, quaefideifi quorundam , nonnullorum etiam judicium 

 exercebanc. Confulti fubinde Machemacici an revera & fub ele^ 

 vacionc poliadeo mediocri talia phoenomenafperan poflent; & 

 qu2enam ver^ forent cauffe, cur illis etiam in locisSoIis corpus 

 non occideret. Illi vero humiiimc rcfponderunt : credere feld 

 quidem ita fieri pofle propter diverfas rationes naturales ex fitu 

 locorum temperieque aeris & aliis Vicislitudinibus detcrininan^ 

 das, nondum tamen omnino fibi prorfus perfpeflas ; quippe nec 

 unq«am fub illa poli eleyatione verfacis, & fidem tantum map^ 

 pis chorographicis habentibus ; qu^ a diverfis fi£tx & refi£lae iil 

 omnibus hauc indubiam femper mereri poflune fidem. Omnem 

 amem calculum Aftronomicum ita fubdud dcbere, ut obferva^ 

 tionibus cceleftibus refpondeat, ac lucem iisdem porro foenere-^ 

 tur. Tum vero Geometficis omnia demonftracionibus firmatl- 

 da, uc raciQnes, quaenon pcrfiiadcnt fed cogunt, ledoribus exhi* 

 beant. Hac via fcientiam Aftronomickm primum ab Afiaticis» 

 deinde ab Europ^is , jam inde a pluribus feculis^ indefeflTo obfer- 

 vancium labore ortus ac progrefliones mcrcmentaque non vuU 

 garia duxiflTe. In orbe feptemcrionali, apud incoIas> armorum 

 duncaxac telorumque ft-udiolbs^ jam olim illam fcicntiam , non 

 quidem ncglcftam jacuifle, uc ex cippis^Faftis Runicis, aliisquc 



perve* 



