Die vaticanische Bibliothek. Zur Geschichte des XVI и. XVII Jahrh. 



67 



tori data." Der Verfasser dieser Instruction nennt sich den ehemaligen Erzieher und Leh- 

 rer des Winterkönigs. Den Geist und die Absicht, in welcher sie verfasst ist, bezeichnen 

 folgende Stellen: Cap. IX. „Bohémi amici nequaquam sunt, id verius quam credibilius 

 est; senties id tarnen, ubi acta perpenderis. Primum non honoris tui causa, sed necessi- 

 tate compulsi te regem dixere, et quidem a Saxone Bavaroque repudiati, et magna tarnen 

 concertatio fuit, ne Saxonem invitum praeferrent, aut Gabrielem. Deinde liberi esse sta- 

 tu erant more Hollandiae et Venetiarum, et jam Helveticas respublicas meditabantur; sed 

 positi inter duces et reges cum vidèrent subsidia non dari a principibus in tarn pernicioso 

 exemplo, cum etiam adverterent in electione imperatoria rationem statuum non haberi sed 

 régis, non inconsultum arbitrati sunt ceremoniali coronatione sibi auxilia parare. Tertio 

 clarius etiam odii sui signum in te jam ostendunt, cum eas tibi conditiones ferant regnandi, 

 quas moderati domini mancipiis imponere vix soient. In omnia eorum acta agendaque ju- 

 vare cogeris; si delinquas, ipsi tui sunt actores , testes, judices, forte et praecipitatores. 

 Bellum tu gerere, scribere militem iis invitis non potes, illi sine te et contra te possunt. 

 Armamentaria habere tibi non licet, illi habere volunt" etc. „Bohemia indigenis regibus 

 semper noverca fuit, tibi extero ne spera matrem fore" etc. Cap. 21. — „Tiberius tibi 

 praeceptor esto, qui eos quos evertere cupiebat, summopere honorabat, deinde securos 

 opprimebat." — Cap. 28: „Removendi sunt audaces alterius religionis, homines libertatis 

 amantiores quam regno expedit." — „Lutheranos et Hussitas supprimes." — Cap. 30: „Omne 

 peiïculum in regno tuo tibi imminet a proceribus" etc. 



Auf dieses Pamphlet folgt im Buche „Altera secretissima Instructio Gallo- Britanno- 

 Batava Friderico V. data," gedruckt о. O. im J. 1626 , in 4. 



2) Oltcbon. Cod. 2536, char tac. fol. sccali XVII, foliorum 337. Enthält Miscollaneen 

 von der Propaganda. Fol. 246 — 249 : Gulielmus Lamormaini ad Curiam Romanám de 

 statu regni Bohemiae et provinciarum incorporatarum sub finem anni 1621. Incipit: „Ex- 

 ponam: 1« Statum praesentera regni Bohemiae et provinciarum incorporatarum Moraviae, 

 Silesiae, Lusatiaeque utriusque; 2° Quae sint media, quaeve sperari possint ad juvandam 

 religionem; 3° Quid ffimi Comités D. Guiliehnus Slauata et D. Jaroslaus Borsita de Marti- 

 nicz-a Sua Sanctitate in auxilium religionis humiliter petant." — „In Comitiis regni nullus 

 praelatus sedem et suffragium habet ; dignitatem archiepiscopalem quidem nuper imperatores 

 rursus erexerunt, attamen is locum in regni conventibus non habet." — „Accedit huc redi- 

 tus parochorum adeo esse tenues, occupatis jam olim decimis per seculares, ut nisi ipsi 

 rusticentur, — vix possint vitam tolerare." — „Jus collaturae ac patronatus plerumque est 

 penes haereticos." — „Pragae typographi sunt omnium promiscue sectarum, et libros hac- 

 tenus excudunt, quales libuerit; aliunde quoque indifferenter omnis generis importantur." — 

 „Pessimum etiam illud est in Bohemia, quod absque consensu heri seu domini, subditorum 

 filii non possint dare operám , liberalibus disciplinis, nec ingredi religionem aut statum eccle- 

 siasticum acceptare." — „Inprimis spem restituendae in Regno Bohemiae religionis catho- 

 licae maximám facit, quod Sacra Caesarea Majestas — paene omnes suas cogitationes eo 

 dirigat, ut eam restituât, praefalisque DD. Coniitibus, quorum zelum pro domo Dei habet 



