__ 42 — 



w powietrzu gęstość i sprężystość pary bywają mniejsze, niżby być powinny przy I 

 istniejącej ciepłocie w stanie nasycenia przestrzeni parą. Im większą jest tedy cie- I 

 płota, tein więcej ulatuje pary tam, gdzie wody jest dostatek. Największe przeto | 

 ciśnienie pary na barometr przypada podczas najwyższego ciepła, najmniejsze zaś 

 podczas najniższego stanu temperatury. Gdy tedy powietrze ogrzane cięży naj- g 

 mniej, para jednocześnie działa na barometr z natężeniem największem; i przeciw- 

 nie, kiedy powietrze ochłodzone większą swą masą podnosi barometr, wtenczas 

 sprężystość pary przyczynia się najmniej do podwyższenia kolumny barometrycz- j 

 nej. Stan barometru jest tym sposobem wypadkową dwu sił: ciśnienia powietrza 

 suchego i pary wodnej. 



Żeby stosunku dwu tych działaczy dowieść liczebnie, należałoby mieć stan 

 higrometryczny całej atmosfery. Tego stanu wykazać nie mogą obserwacyje psy-' ; 

 chrometryczne; nic bowiem nie upoważnia do przypuszczenia, że ilość rozlanej 

 w całej atmosferze pary znajduje się w pewnym stosunku do tej, jaką w warstwach 

 sąsiadujących z powierzchnią ziemi postrzegamy. Fakt atoli jest niezaprzeczony, 

 że ilość bezwzględna pary sprężystej jest u nas latem większa niż zimą; również 

 znajduje się jej więcej w jesieni aniżeli na wiosnę. O tern świadczą nietylko spo- 

 strzeżenia psyckrometryczne, które składają dowód dla warstw dolnych, lecz 

 i liczba dni pochmurnych i słotnych większa w jesieni niż na wiosnę. 



W braku danych, któreby o stanie higrometry cznym całej atmosfery nas 

 nauczały, Bove poprzestał na obserwacyjach psychrometrycznych, przy powierzchni 

 ziemi robionych. Odciągając je od wysokości kolumny barometrycznej, otrzymał 

 on ciśnienie powietrza rzekomo suchego, które podczas najniższej temperatury 

 w zimie przedstawia największość, a latem, kiedy ciepłota góruje, najmniej szość. 

 Prężenie zaś pary wodnej odbywa wahanie przeciwne. Jedno więc i drugie oddzia- 

 ływa wręcz przeciwnie na barometr, który zawsze ciśnienie całej powietrzni wy- 

 raża. Tym sposobem ruch okresowy barometru roczny zależyć będzie od stosunku 

 zmian rozprężliwości pary do zmian rozprężliwości powietrza suchego: w pewnych 

 okolicach objawiać się będą pojedyncze, w innych okresy podwójne. 



W strefie zwrotnikowej różnica między najwyższem a najniższem ciśnieniem 

 w ciągu roku powietrza suchego jest najznaczniejsza, dlategoto wahanie pojedyn- 

 cze barometru, ruchem temperatury wywołane, niełatwo przez wpływ pary zakłó- 

 conem tam bywa: ciśnienie zatem powietrzni maleje w tej strefie w miarę wzrasta- 

 jącego ciepła. Ten sam stosunek napotykamy i w środkach wielkich bezwodnych 

 lądów; tu bowiem prężenie skąpo rozlanej pary pokryć tego nie może, co ciśnienie 

 atmosfery całej przez działanie ciepła traci. Przeciwnie tam, gdzie w średnich 

 i większych szerokościach gieogr. prężenie pary w ciepłej porze roku stanowczy 

 na stan barometru wpływ wywiera tak, że jej rozprężliwość kolumnę barometry cz- 

 ną podnosi więcej, aniżeli ta od rozrzedzenia ciepłem powietrza suchego opada, 

 tam ciśnienie całej powietrzni występuje w wahaniu podwójnem. I tak w ogólności 

 w Europie ciśnienie powietrzni zmniejsza się od zimy aż do Kwietnia, wzrasta do 

 lata z powodu przeważającego prężenia pary nad rzednieniem powietrza sucheg 

 od Września barometr obniża się znowu, dochodzi w Listopadzie do stanu nąjnr' 

 szego i dalćj z powodu przyspieszonego ubywania ciepłoty podnosi się do 

 szybko. 



