— 44 - 



Gdybyśmy odrobinę powietrza wpuścili do próżni barometrycznej, to rozpręże- 

 niem swojem obniżyłaby ona znacznie kolumnę rtęciową, lecz taż sama odrobina, 

 dodana do powietrzni, której ciśnienie barometr pokazuje, nie wpłynęłaby wcale 

 na jego podniesienie, bo ciężar jej znika w stosunku do całój atmosfery; tak samo 

 i para zewnątrz barometru znajdująca się wywiera ciśnienie na barometr tylko od- 

 powiednio do swej masy. 



Wypadki, do jakich dochodzi Dove, pod względem zmian dziennych ciśnienia 

 powietrza suchego, podaje tedy Lam,onl w zupełną wątpliwość, a chociaż w wielu 

 razach udało się Dovemu sprowadzić podwójne wahanie barometru do pojedynczego 

 tylko ciśnienia powietrza suchego, to tylko dlatego, że prężenie pary, jakie odciąga 

 on od całej kolumny barometrycznej, nie jest proporcyjonalne do ilości pary wod- 

 nej, w tymże czasie w całej atmosferze przytomnej. 



W zjawisku zmian okresowych dziennych przypisuje Lamont słońcu dwa wpły- 

 wy zupełnie różne: jeden zależny od ciepłoty, drugi od działania, które nazwał przy- 

 ciąganiem elektrycznem. Hipotezę tę popiera analizą dwu pierwszych wyrazóA? 

 wzoru, wyrażającego okresowe zmiany dzienne ciśnienia atmosfery. Niemając ta- 

 kiego wzoru dla Warszawy, nie możemy sprawdzić o ile teoryja jego zgadza się 

 z miejscowością naszą. Lecz co znaczy ta siła, która podług Lamonta dąży wszędzie 

 i o każdój porze roku do wytworzenia najmniejszości ciśnienia we 3y 2 godzin po 

 górowaniu tej gwiazdy w południku, obejmując okres 12 godzin? na to odpowiedzi 

 nie mamy; dając zaś jej miano przyciągania elektrycznego, Lamont miał na celu 

 odróżnić ją tylko od przyciągania molekularnego czyli ciążenia, niechcąc przez to' 

 bynajmniej określać jej własności; a może obierając ten przymiotnik miał na wzglę- 

 dzie, że w zjawiskach problematycznych powoływano się zawsze na elektryczność, 

 jako na ultima ratio. Czy to działanie analogiczne z tem, jakie wywiera słońce na 

 ciała komet i które powoduje te ciekawe zjawiska, dostrzegane w niektórych ko- 

 metach mglistycb? W każdym razie przypływ i odpływ atmosfery nie może być, 

 jak oceanów, przypisany przyciąganiu molekularnemu, gdyż wpływ księżyca, prze- 

 ważny w tem ostatniem zjawisku, żadnego działania na pierwsze nie wywiera. 

 Zresztą przyciąganie molekularne odrzucić należy dla tśj prostej przyczyny, że 

 zmniejszenie ciężaru tak kolumny atmosferycznej jak i rtęciowej pociąga ono za 

 sobą w mierze jednakiej, a przeto wysokości kolumny barometry cznej zmienić 

 nie może. 



Lubo na poparcie swój teoryi bierze T)ove rzeczywiście wielkości nieodpo- 

 wiednie do ilości pary w całój atmosferze, niemniej jednak teoryja jego zbliża się 

 do natury rzeczy, tłumacząc ruch barometru roczny zarówno w klimacie morskim 

 jak i lądowym. Odwołując się zaś do siły przyciągania elektrycznego, które na 

 cały glob nasz, zarówno w Pekinie jak i w Islandyi, działanie jednakie wywierać 

 musi, trudno też się zgodzić, aby jedna i taż sama przyczyna wręcz przeciwne wy- 

 twarzała skutki. W każdym razie przyczynę podwójnego wahania barometru uwa- 

 żać musimy ostatecznie za niezbadaną jeszcze. 



Mniej jeszcze zadawalnia pogląd Kreila, który żadnego innego nie przy- 

 puszcza wpływu ciepła, jak tylko ten, co się objawia przez zmianę prężenia środka 

 gazowego i wcale nie uwzględnia działania ciepłoty za pośrednictwem pary. 



