- 72 - 



H. Piaskowiec trzeciorzędowy muszlo wy, odróżniany na: a) piasko- 

 wiec muszlowy i piasek — i b) zlep muszlowy i grochowcowy (pizolitowy). Grupę tę 

 poczytuje Pusch za współczesną z utworami podapenińskienii czyli za formacyją 

 plioceniczną, według dzisiejszej nomenklatury. 



Skamieniałości, zebrane w obu powyższych grupach i podane przez Puscha, 

 są wszystkie mioceniczne i też same, jakie się znajdują w kotlinie wiedeńskiej: 

 skamieniałości, pochodzące z grupy pierwszej, znamionują miocen dolny czyli pię- 

 tro śródziemne, z grupy zaś drugiej — miocen górny t. j. piętro sarmackie. Podo- 

 bieństwo skamieniałości, znajdujących się u nas i w kotlinie wiedeńskiej, było wia- 

 dome Puschuwi, jak się to okazuje z niektórych w jego dziele ') zamieszczonych 

 uwag. Jednakże ulegając wpływowi naprzód powziętych poglądów, Pusch nie- 

 wielką zwracał uwagę na to podobieństwo; a wreszcie i kotlina wiedeńska nie była 

 wówczas jeszcze tak dokładnie zbadana, ażeby z łatwością można było porówny- 

 wać jej skamieniałości z nowoznajdowanemi u nas. Należy również wspomnieć, iż 

 gipsy mioceniczne w gubernii Kieleckiej zaliczył Pusch do utworów kredowych, 

 a glin i piaskowców wcale nie oznaczył na swojej mapie. Wogóle jego opis utwo- 

 rów trzeciorzędowych jest nadzwyczajnie zawikłany i dlatego pogodzenie spo- 

 strzeżeń Puscha z teraźniejszemi poglądami jest niemożliwe bez zwiedzenia miej- 

 scowości przez niego obserwowanych. 



Powyższy stan wiadomości o utworach trzeciorzędowych trwał do połowy 

 bieżącego stulecia, t. j. do czasu, w którym te utwory stały się znowu przedmiotem 

 badań Zejsznera, w celu oznaczenia miejscowości, w jakichby należało poszukiwać 

 soli kamiennej. 



Główna zasługa badań Zejsznera nad utworami trzeciorzędowemi gubernii 

 Kieleckiej polega na wskazaniu tamże dwu miejscowości, w których gips spoczy- 

 wa na wapieniu miocenicznym, zawierającym w sobie mnóstwo skorupek Hete- 

 rostegina Pusckii; wapień ten Zejszner nazwał heterosteginowym 2 ). Jedna 

 z miejscowości znajduje się we wsi Szańcu, odległej o 6 wiorst od osady 

 Buska na północo-zachód, druga zaś — jest wyżłobieniem, położonem na za- 

 chód od wsi Łabędzia, a o 3 wiorsty na północ od osady Działoszyc. Uka- 

 zujące się tam uwarstwienia obnażonych pokładów są bardzo ciekawe. Zejszner,. 

 opierając się na nich, zaliczył gips bardzo sprawiedliwie do utworów miocenicz- 

 nych, chociaż trudno się znowu zgodzić na wszystkie inne jego wnioski, wyprowa- 

 dzone z powyższych uwarstwień, a szczególniej z uwarstwienia widzianego w Szań- 

 cu, gdzie gips spoczywa na wapieniu miocenicznym, sam zaś jest przykryty bezpo- 

 średnio piaskowcem i na tymże piaskowcu leżącym zlepem sarmackim. Zejszner 

 na podstawie tego faktu zaczął upatrywać w gipsie jakby początek współrzędnych 

 i odróżniać wszystkie skały mioceniczne na leżące nad, lub pod gipsem; stąd jedne 



') Georg Gottlieb Pusch: Geognostische Beschreibung von Polen so wie der ubrigen Nord- 

 Karpathen-Lander. Część 1, 1 833, cz. 2, 1836 i do tego atlas gieognostyczny. Stuttgart i Tubinga. J. T_ 



2 ) Ludwik Zejszner: O miocenicznych gipsach i raarglaeh w południowo-zachodnich stronach 

 Królestwa Polskiego. Biblioteka Warszawska, 1862, IV, str. 230, 472 i 715. 



Tenże: O miocenicznych gipsach i pokładach soli kuchennej w go'rnej części doliny rzeki Wisły; 

 przy Krakowie. Bibl. Waisz. 1863, I, str. 559. J. T. 



