- 73 - 



wapienie są. uważane przez niego za wierzchnie, drugie znowu za spodnie, chociaż 

 one w innych miejscowościach wcale się nie warstwują naprzemian z gipsem 

 i nie zawierają w sobie skamieniałości charakterystycznych. Nie zajął się on także 

 krytyczną oceną wyróżniania przez Puscha utworów trzeciorzędowych, a przeciw- 

 nie podał tylko swój ich podział. Podzielił je na wapień heter osteginowy spodni 

 i wierzchni, niewykazując związku, jaki zachodzi między temi i przez Puscha opi- 

 sanemi wapieniami. Pojęcia przeto o składzie i budowie utworów trzeciorzędo- 

 wych w gubernii Kieleckiej prawie wcale nie zostały wyjaśnione przez późniejsze 

 badania Zejsznera. 



3. Wyniki badan ostatnich nad utworami trzeciorzędowemi. 



Pragnąc wyniki badań ostatnich przedstawić w świetle prawdziwem, czyli 

 wykazać, o ile one uzupełniły i więcej wyjaśniły dotychczasowe o utworach trze- 

 ciorzędowych wiadomości, podane przez Puscha i Zejsznera, postanowiłem wiado- 

 mości te szczegółowo tu rozebrać, zestawiając je z własnemi spostrzeżeniami. 



Na podstawie w roku zeszłym zauważonych faktów należy naprzód przyjąć, 

 iż wapień gruboziarnisty Puscha i heterosteginowy Zejsznera są utworami jedna- 



i kowemi, a podział tych wapieni na spodnie i wierzchnie jest bezzasadny. O praw- 

 dziwości tego, com powiedział, przekonać się można, zwiedzając główniejsze łomy 

 wapienia, nazywanego przez Puscha gruboziarnistym, a przez Zejsznera — hetero- 



. steginowym, we wsiach: Suchej Woli, Dołach przy kolonii Łabędziu, w Piestrzcu 

 i in. — Ze wszystkich tych kamieniołomów jest wydobywany wapień miękki, po- 

 dobny do kredy i zawierający w sobie skamieniałości charakterystyczne, spomię- 



, dzy których do najpospolitszych należą: Heterostegina Puschii, Amphistegina Haue- 

 rina i Pecten latissimus. Niema również słusznych powodów do odróżniania wapie- 

 nia nawierzchni i spodni, do uważania n. p. Avapienia w Pińczowie za wierzchni, 

 a w Dołach obok kolonii Łabędzia — za spodni, ponieważ w kamieniołomach obu 

 miejscowości wapienie leżą na uiarglach kredowych i nie widać tam gipsu, któryby 

 mógł usprawiedliwić powyższe wyróżnianie. Stąd też należy wnosić, że pewna 

 część utworów miocenicznych w gubernii Kieleckiej składa się z wapieniów, odpo- 

 wiadających wapieniowi litawskiemu kotliny wiedeńskiej, na których niekiedy spo- 

 czywa gips, a co przecież nie daje jeszcze podstawy do ich odróżniania na wierzch- 

 nie i spodnie, przy braku innych faktycznych dowodów. 



Przechodząc do wapienia grochowcowego, oznaczonego na mapach Puscha, 

 wypada przedewszystkiem zaznaczyć, iż w całem zagłębiu trzeciorzędowem guber- 

 nii Kieleckiej wcale go niema; wapień, nazywany przez Puscha grochowcowym, 

 jest tylko odmianą zwyczajnego wapienia miocenicznego, zawierającego w sobie 

 kule różnej wielkości Nullipora ramosissima; wprawdzie, kule te znajdują się dosyć 

 rzadko w wapieniach zwyczajnych. Zdanie to potwierdzają liczne obnażenia skał 

 wapiennych około osady Rakowa i Szydłowa, gdzie występujące pokłady marglu 

 są literalnie przepełnione różnej wielkości kulami Nullipora; masa miękka i żółta- 

 wa marglu wypełnia tylko znajdujące się między temi kulami przestwory. W wy- 

 żłobieniu zaś między osadą Szydłowem a wsią Ossówką widzieć można, oprócz kul 

 Nullipora, niezliczone jeszcze mnóstwo skorupek Heterostegina Puschii i innych 



Fam. fizyjog. 10 



