_ 74 — 



skamieniałości, właściwych zwyczajnemu wapieniowi miocenicznemu. Pusch, który 

 te miejscowości zwiedzał i powyższym kulom właściwą nadał nazwę, mimo to, wa- 

 pień nazwał grocłiowcowym i za szczególną uznał go odmianę. A przecież na pod- 

 stawie przytoczonych faktów paleontologicznych nie należy marglów odróżniać od 

 wapieniów. Znajdowanie się głównie w marglach kul Nullipora jest tylko dowo- 

 dem, iż margle należą do utworów nadbrzeżnych, kiedy przeciwnie wapienie zwy. 

 czajne są osadami, które powstały w miejscach więcej już oddalonych od brzegów. 



Za osady nadbrzeżne winny być także uważane skały, umieszczone przez 

 Puscha w grupie drugiej, w których on, jak już nadmieniłem, znalazł skamieniało- 

 ści charakterystyczne dla piętra sarmackiego. Skały tej grupy spoczywają na osa- 

 dach grupy poprzedniej, co widzióć można w Szańcu, gdzie na wapieniu i gipsie 

 leży piaskowiec i zlep. Zejszner poczytywał zlep za wapień wierzchni heterostegi- 

 nowy, a tem samem jakby przeczył istnieniu utworów sarmackich, których można 

 się było tam spodziewać, opierając się na spisie skamieniałości, podanym w dziele 

 Puscha. Tu wypada także uczynić uwagę, że zlepy są również niewłaściwie przez 

 Puscha nazywane grochowcowemi, gdyż niema ich w całem zagłębiu, a są tylko 

 zwyczajne zlepy wapienne. Wielkość ziarn w tych zlepach jest nieco większa 

 od grochu, a odłamki innych skał znajdują się dosyć rzadko; składają się 

 one głównie z ziarn wapiennych, utworzonych prawdopodobnie z pokruszo- 

 nych wapieniów jurajskich. Spój jest w tak małej ilości, iż czasem nie 

 można dostrzedz czem są ze sobą połączone ziarna wapiennę. Z tego po- 

 wodu znajdujące się w niektórych miejscowościach zlepy łatwo się kruszą i dają 

 początek tworzeniu się żwiru i piasku wapiennego. Jednakże opisane zlepy wogóle, 

 niełatwo wietrzeją i rozpościerają się na znacznej przestrzeni między Buskiem 

 i Chmielnikiem. Piaskowce piętra sarmackiego pospolicie są bardzo miękkie, prze- 

 pełnione mnóstwem połamanych skamieniałości, pomiędzy któremi zdarzają się 

 i dobrze zachowane. Osada Szydłów i okolica miasta Chmielnika są najciekawsze- 

 mi miejscowościami dla poznania tych piaskowców. Piaskowce tam warstwują się 

 naprzemian ze zlepami, a znalezione w nich roku zeszłego skamieniałości są wła- 

 ściwe piętru sarmackiemu. Skamieniałości te uzupełniły przeto obserwacyje Pu- 

 scha. To uzupełnienie, ważne już samo przez się, jest jeszcze i przez to godnein 

 uwagi, że spostrzeżenia Puscha i Zejsznera zupełnie się różniły pod powyższym 

 względem i sprowadzały niepewność, któremu z tych uczonych dać pierwszeństwo. 

 Obecnie, po zbadaniu przytoczonych miejsc, nie ma już żadnej wątpliwości, a prze- 

 ciwnie rzeczą jest pewną, iż obserwacyje Puscha są dokładniejsze aniżeli Zejszne- 

 ra, ale brakuje im tylko opracowania, zgodnego z tegoczesnemi poglądami. 



Do składu formacyi miocenicznej oprócz skał powyższych, wchodzą także 

 gliny. Zejszner pierwszy zwrócił uwagę na ich dosyć znaczne rozpościeranie się, 

 nazwał je marglami zasoionemi i równał z glinami, które otaczają sól w Bochni 

 i "Wieliczce. Gliny te w stanie świeżym posiadają złożenie łupkowe, barwę niebie- 

 skawo-szarą, na powietrzu zaś tracą łupkowatość i barwę pierwotną zmieniają na 

 żółtawo-szarą. Bardzo często zawierają w sobie gips, a na powierzchni ich wykwita 

 sól. Zejszner obserwował głównie te gliny, które zalegają doliny rzek Szreniawy 

 i Nidzicy, gdzie około Proszowic i Skalbmierza poszukiwał soli. Badania zeszło- 

 roczne stwierdziły, że gliny zajmują bardzo znaczną przestrzeń i śród osadów mio- 



