spłókiwaniu przez wodę, nie tworzy jednolitej, prawidłowej powierzchni. Przeciw- 

 nie, dostrzegamy w niej nader nieprawidłowe przejścia od wyżyn do miejsc nis- 

 kich; wyniosłości ujawniają się tam często w postaci odosobnionych lub zgrupo- 

 wanych pagórków. 



B. Budowa geologiczna. 



Skały osadowe, występujące na powierzchni w badanym obszarze, należą do 

 trzech systemów: kredowego, trzeciorzędowego i potrzeciorzędowego. Opis ich 

 rozpoczniemy od najstarszych. 



L System kredowy. 



Jedynym przedstawicielem systemu kredowego jest margiel kredowy, który 

 się widocznie wszędzie rozprzestrzenia. W części zachodniej i północnej obszaru, 

 około Słomnik, Miechowa, Książa Wielkiego, Wodzisławia i Jędrzejowa, margiel 

 pokazuje się nietylko we wszystkich parowach, lecz występuje także na znacz- 

 nych przestrzeniach, jako podglebie cienkiej warstwy ziemi ornej czarnej, 

 bardzo urodzajnej i znanój pod nazwą rędziny. Dalej, w kierunku ku południo- 

 wschodowi około osady Proszowic i miasteczka Działoszyc, margiel kredowy obna- 

 ża się wraz z osadami trzeciorzędowemi, tworząc ich podkład. Ukazuje się on 

 przytem albo w najniższej części obnażeń, lub też przeciwnie, w ich miejscach naj- 

 wyższych, gdzie u podnóża osadziły się utwory trzeciorzędowe. Jeszcze dalej, 

 ku południowemu wschodowi, margiel kredowy w obnażeniach znika, chociaż 

 obecność jego wjakiejś głębokości na całej tamtejszej powierzchni jest do pewnego 

 stopnia prawdopodobna. I w rzeczy samej znaleziony on został w dość znacznej 

 odległości od swych wychodni, w dwu otworach świdrowych: koło wsi Gołdowca, 

 w głębokości 141 stóp i w dolinie Wisły pod wsią Nękanowicami, w głębokości 

 680 stóp. "Na granicy wschodniej opisywanego obszaru, wzdłuż rzeki Nidy, margiel 

 kredowy znowu występuje na powierzchnię, w obnażeniach koło wsi Jurkowa, 

 Kołosów i Ostrowa, a w bardzo nieznacznej głębokości w Czarkowach. Tym spo- 

 sobem wychodnie marglu kredowego znajdują się w kierunku biegu Wisły i tworzą 

 łuk, wewnątrz którego powierzchnia tej skały w pewnych miejscach obniża się na 

 kilkaset stóp pod poziom rzeki (otwór świdrowy nękanowicki). • 



Co do składu petrograficznego, kieleckie osady kredowe są bardzo jedno- 

 stajne; przedstawicielem ich, jak już wspomniałem, jest margiel czyli tak zwana 

 opoka. Jestto szarawo-biały piaszczysty margiel, w którym ilość części składo- 

 wych ulega pewnym wahaniom, w skutek czego niektóre odmiany zbliżają się do 

 piaskowców gliniastych (wsie Michałów, Niewiatrowice), inne znowu do wapien- 

 nych. Ziarna glaukonitu nadają skale częstokroć odcień zielonawy. 



W zachodniej części obszaru, w bliskości wychodni osadów jurajskich, war- 

 stwy spodnie marglów kredowych posiadają znaczną zawartość krzemionki. Ta 

 ostatnia występuje albo w postaci szarych bulw krzemiennych (we wsi Minodze), 



