— 98 — 



stanowią utwory, które łączą osady nadbrzeżne z osadami powstałem! w głębszych 

 częściach morza. 



Oprócz obnażeń powyżej opisanych wapieni, które rozpościerają się na znacz- 

 nej przestrzeni i należą do utworów najgłówniejszyck, zdarzają się tam jeszcze 

 i obnażenia typowego wapienia litawskiego. Na najwyższym punkcie drogi, prowa- 

 dzącej od folw. "Wymysłowa do wsi Trzonowa, ukazuje się wapień, składający się 

 całkowicie z kul wodorostu Lithotamnium ramosissimum R e u s s| 

 z kul tych, jak wiadomo, składa się także wapień gór Litawskich, od któreg'0 cały 

 nadbrzeżny utwór drugiego piętra śródziemnego otrzymał swą nazwę. W lesie, 



0 kilkaset kroków od wychodni wapienia litotamniowego, został odsłonięty w nie- 

 wielkim łomie wapień, którego cała masa składa się ze szczątków mszanek: C e 1- 

 lepora, Eschara, a także z Heter ostegina costata d'0 r b. i Am- 

 p hi s t eg i n a Ha u er i n a d'0 i" b. Wapień zawiera, oprócz O s tr e a O o- 

 chl e a r P o 1 i., jeszcze i muszle Pecten elegansAndrz. Obnażenie 

 to jest i z tego względu ciekawe, że w budowie tej niewielkiej rafy mszanko- 

 wej, znaczny wziął udział margiel kredowy, rozrzucony po całej masie wapienia 

 w postaci wielkich, ostrokańciastych brył. Około wsi Trzonowa znalazłem w wa- 

 pieniu Pecten latissimus Defr., skamieniałość charakterystyczną dla 

 wapienia litawskiego. 



Obnażenia wapieni znajdują się często w poziomie wyższym aniżeli obnaże- 

 nia w pobliżu ich występujących gipsów; zjawisko to, przy poziomem uwarstwieniu 

 skał, skłoniło poniekąd Puscha do uważania gipsów za utwory starsze od wapieni 



1 zaliczenia ich do systemu kredowego; jednakże wszędzie, gdzie można szczegó- 

 łowo poznać uwarstwienie skał, okazuje się, że gipsy leżą wyżej niż wapienie 

 i gliny im towarzyszące. Przyczyną tego jest oczywiście pochodzenie organiczne 

 wapieni, nieulegających przez to całkowicie prawom mechanicznym osadzania się 

 skał w zbiornikach wodnych; powierzchnia ich wogóle nie jest pozioma, chociaż 

 w małych obnażeniach, w których można widzieć płaszczyznę stykania się gipsów 

 z wapieniami, pierwsze leżą na równej, niewyplókanej powierzchni ostatnich i sal 

 w zgodnem ze sobą uwarstwieniu '). 



Piaski kwarcowe z Heter ostegina costata d'Orb. i Ostre a Co-j 

 c h 1 e a r P o 1 i., podobne do racławickich i należące zatem do utworów wapienia) 

 litawskiego, znajdują się także w miejscach bardziej oddalonych od krańców tam-! 

 tejszego zagłębia trzeciorzędowego, a mianowicie około wsi Dziemierzyc, Marko-! 

 wic, Pieczonóg, Pałecznicy i Błogocic. Około dwu ostatnich wsi ponad piaskami 

 występują gipsy. 



Śród powyższych skał gliniastych i wapiennych zdarzają się pokład] 

 piaskowca wapiennego, niezawierającego w sobie skamieniałości (wsi Giebułtów 

 i Opacz). Piaskowiec, wyłamywany koło wsi Motkowic, należy prawdopodobnie dd 



') Obnażenia typowego wapienia litawskiego znajdują; się widocznie na poziomie wyższym ni; 

 ujawniające się wapienie okruchowe ze złożeniem piaskowcowem; obnażenia te, jak np. koło Działoszyc 

 w miarę oddalania się od wychodni zaraz się wykiinowują, przez co zależność pomiędzy dwiema powyższe 

 mi skałami jest niemal taka sama, jak pomiędzy materyjałem rafy koralowej i wapienia okruchowego 

 osadzającego się u jej podnóża. 



