- 130 



Bałtyckiego, oprócz problematycznego jeszcze wapienia ze Storkowa pomiędzy 

 Zehdenick i Templinem i tu i owdzie występujących trzeciorzędowych utworów 

 węgla brunatnego i grubego wapienia, znamy jeszcze spomiędzy młodszych warstw 

 osadowych tylko kredę. W Marchii brandeburskiej występuje też ona tylko 

 w małych partyjach w Potzlow o l'/ 2 mili na południe od Prenclowa w Uckermar- 

 cku, dalej pod Mimckeberg, Nieder Finów i Wepritz około Landsbergu; w więk- 

 szej jednak ciągłości na wybrzeżu od wyspy Wollin przez Usedom do B/ugii a na 

 lądzie stałym około Wareina pomiędzy Wolgart i Greifswalde, pomiędzy Troitz 

 około Trontowa, pod Finkelwalde oraz na północo-zachód od Kroslina. na gruncie, 

 rugijskim. Podobnież jeszcze bardziej wewnątrz kraju wzdłuż pasma grzbietu me- 

 klemburskiego od PdW. ku PnZ. w Roggetin pod Mirowem, około G-otthun i Wend- 

 hof, oraz na brzegach jezior Miiritz, Fleesen, Kolpińskiego i Plaueńskiego. Ale na 

 południe od tego pasma kredowego, a więc w jego podkładzie pojawia się gips 

 lubtheński w zachodniej Meklemburgii, który zapewne zajmuje tożsamo lub po- 

 dobne stanowisko gieologiczne co i gips liineburski, a dalszy jego ciąg ku wscho- 

 dowi jest zaznaczony w okręgu strzeleckim przez zapadnięcie się ziemi pomiędzy 

 Sulsdorf i Buchholtz, w górach Carenzkich około Bokup, około Maik i Gorren, 

 pomiędzy Conow i Proostvooss i ku Bruckner i podobnym sposobem powstałe je- 

 ziora Probst Jesan około Lubthern, jezioro Glambeker około Dolnych Strzelców 

 (Nieder Strelitz), jeziora Gertha, Tiefe Wahren, małe Miiritz pod Wahren 

 i Wantzkare See. I te gipsy podobnie jak liineburskie zostały podniesione pod 

 osadem kredowym i tym sposobem stanowią wskazówkę starych formacyj osado- 

 wych, które, jeżeli weźmiemy za punkt oparcia wapień muszlowy riidersdorfski, 

 będziemy musieli uważać najprawdopodobniej za leżące pomiędzy wapieniem mu- 

 szlowym i kredą, a więc za Lijas. Jurę i glinę wealdeńską. Obecność ogniw juraj- 

 skiej formacyi (zaznaczonej już w dnie morza około Helgolandu kilkoma skamie- 

 niałościami), staje się w tej części północno-niemieckiej równiny pochylonej ku 

 wgłębieniu Bałtyckiemu nietylko prawdopodobniejsza z powodu dość licznych 

 głazów i odłamków wapienia jurajskiego i wielu skamieniałości jurajskich, które 

 znalezione zostały w brandeburskiej warstwie narzutowej i opisane były przez 

 Klódena i Quenstaedta, ale nadto zostało to zupełnie wykazanem z powodu wapie- 

 nia, który wysepkowato wynurza się z piasku morskiego tuż obok kredy wyspy 

 AVollin przy wypływie Divenowa blisko wybrzeża Pomorskiego pomiędzy Klein 

 Divenow i Fritzow na północ od Kamina. Wapień ten, złożony z warstw zbitych 

 i oolityczny ch, przekładany warstewkami margiu, był znany już Schultzowi i Oeyn- 

 hausenowi i określony przybliżenie jako wapień jurajski, okazał się po bliższem 

 przez Klodena zbadaniu licznych skamieniałości w nim zawartych jaknajpewniej 

 ogniwem formacyi jurajskiej. Występowanie też jego bezpośrednio na brzegu 

 morza wykazuje, że zapewne ciągnie się on dalej pod dnem morza, a więc za- 

 pewne tworzy podkład duńskich wysp kredowych. 



§ 49. Oderwijmy teraz swą uwagę od wybrzeża pomorskiego i zwróćmy ją 

 znowu ku Południo-wschodowi, z tej strony pomorskiego i pruskiego pasma, aż do 

 pagórkowatego terytoryjum wielkopolskiego. Nie napotykamy tu znów ani śladu 

 wychylających się skał i dopiero nad brzegami Warty występują ciągnące się do 

 Neumark warstwy węgla brunatnego, oraz kilka jednoczesnych utworów wapien- 



