131 



nycli. Dla zbadania więc podkładu napływów płaszczyzny musimy się znowu zwró- 

 cić ku południowi. 



Północny kraniec zackodnio-polskiego pasma jurajskiego, zapada pod Wie- 

 luniem pod równinę. Tu, pod bardzo jamistym koralragiem widzimy jeszcze nawet 

 brunatno-żółte piaszczyste warstwy z Ammonites Par kin son i, które 

 należą, do dolnego piętra Jury brunatnej. Stąd dalej ku północy obecność białego 

 wapienia jurajskiego pod napływami zdradzają tylko pojedyncze, małe. sterczące 

 wysepki wapienia pod Unikowem, około miasta Złoczewa na zachód od Widawy, 

 przy wsiach Ruszków i Barczew, w parafii Brzeźnie niedaleko Sieradza, na górze 

 niedaleko Chełmców, na wschód od Kalisza, na najwyższym punkcie w okolicy 

 i jeszcze pół mili dalej na północ około wsi Trojanów niedaleko Opatówka. 



Stąd aż do Warty i z tamtej jej strony aż- do Noteci (Netze) i Wisły nie znam 

 żadnego wynurzającego się wapienia po za szosą z Kalisza do Koła a mianowicie 

 przy 15 słupie wiorsto wym od Turka ku Kołu, gdzie szosa przerzynając pagórek 

 obnażyła pod pokryciem piasku biały wapień marglowy, który należy już albo do 

 marglu kredowego,, albo też stanowi warstwę białego marglistego wapienia juraj- 

 skiego, co przy małem obnażeniu i braku skamieniałości trudno jest rozstrzygnąć. 

 Dalej zaś na zachód w W. Ks. Poznańskiem, dość gęsto skupione głazy i odłamki 

 wapienia jurajskiego, pod miasteczkiem Pleszewem i około wsi Puszko, Jerzewo, 

 pomiędzy Koźminem a Jaroczewem, daje znowu wskazówkę obecności tej skały 

 w głębi. Od średniój Warty na wschód ku Pilicy, warstwa narzutowa znowu po- 

 krywa zewnętrzne połączenie Jury zachodnio-polskiej z białemi wapieniami ju- 

 rajskiemi, które od Przedborza zachodni i północno-zachodni kraniec gór Sando- 

 mierskich opasują, a ich warstwy zapadają płasko pod wielkopolską i mazowiecką 

 równiną. Podziemny związek między niemi zdradzają jednak małe wysepki wa- 

 pienne około Orzechowa, na wschód ocl Radomska i niedaleko Rozprzy na połud- 

 nie od Piotrkowa. Poza wysuniętemi najbardziej na północ ławicami wapienia ju- 

 rajskiego pod Inowłodzem i Drzewicą nie widzimy ku Warszawie i Toruniowi 

 żadnych wynurzających się z pod napływów skał, nie widać także ani śladu kredy 

 a otwór świdrowy wybity w r. 1830 w dolinie Wisły pod Warszawą, do głębokości 

 500 stóp oprócz wierzchnich niegrubych napływów rzecznych przeciął tylko bar- 

 dzo tłustą ciemno-niebieskawo szarą glinę, niekiedy pstro marmurkowaną i nie 

 dosięgną! spodziewanego wapienia jurajskiego. Jeżeli glina ta należy jeszcze do tak 

 zwanego D i 1 u v i u m. to ów otwór świdrowy wykazał jak głęboko powierzchnia 

 płaszczyzny pomiędzy pasmem pruskiem i górami Sandomierskiemi przed utworze- 

 niem mas napływowych była zaklęśnięta i że grubość tych mas odłożonych tu- 

 taj jest znaczniejszą niż na płaszczyźnie brandeburskiej. Od Inowłodza i Toma- 

 szowa nad Pilicą ku PnZ. w kierunku ku Łęczycy szczególniój spodziewałem się 

 nowego wynurzenia się wapienia jurajskiego, jednakże nie znalazłem go nigdzie. 

 Tylko bardzo silne kryształowo jasne źródła Łódzkie, zupełnie podobne do biją- 

 cych nad Pilicą i gdzieindziej z Avapienia jurajskiego, pozwalają się go i tutaj spo- 

 dziewać w niewielkiej głębokości. Podobnież liczne odłamki tejże skały, na odo- 

 sobnionej górze zupełnie płaskiej niziny Łęczyckiej około Góry, nie mogą być 

 wcale produktem napływu, lecz muszą być wynikiem bardziej tu wyniesionej skały 

 podstawowej. W związku z tem jest uderzające zjawisko, że w błotnistej nizinie 



