- 178 — 



Wśród ciemności wjechaliśmy z powiatu brzeskiego do kobryńskiego i mi- 

 nęliśmy pierwszą stacyją w Żabince. skąd na prawo wychodzi droga żelazna do 

 Pińska. 



Następna stacyja w Tewlacli leży na skraju powiatu prużańskiego i kolej 

 jakiś czas ciągnie się prawie samą granicą, wkraczając to do kobryńskiego, to do 

 prużańskiego. 



Na następnej stacyi w Liniewie już droga żelazna wbiegła w głąb powiatu 

 prużańskiego, a między tą stacyją i Berezą kartuską przekracza po raz pierwszy 

 wododział baltycko-czarnomorski. Wśród pierwszych brzasków długiego dnia ine- 

 dostrzegłem żadnej wzgórzystości na tak ważnym punkcie; ciągle równina. Droga 

 żelazna, przechodzi przez wododział na wzniesieniu 159 metrów nad poziom morza, 

 to jest 24 metrów wyżej od wzniesienia stacyi w Brześciu. 



W Berezie kartuskiej po moście, wzniesionym 142 metrów nad poziom morza, 

 przejeżdżamy Jasiołdę płynącą z północy na południe. Bardzo skromnie wygląda, 

 bo stąd niema 40 kilometrów do jej źródeł, to jest do wielkich błot rozpostartych 

 w pobliżu Prużan. Źródła Jasiołdy nie zbyt są odległe od źródeł Narwi. Jasiolda 

 jest bardzo ważnym lewym dopływem Prypeci, bo przez Niemen, Szczarę, Kanał 

 Ogińskiego. Jasiołdę, Prypeć i Dniepr morze Bałtyckie połączone jest wodną ko- 

 munikacyją z morzem Czarnem. Kanał Ogińskiego wchodzi do Jasiołdy na dolnym 

 jej biegu o jakie 80 kilometrów od Berezy kartuskiej. 



Za Jasiołdą pociąg wbiega w obszerne lasy, mija granicę powiatu prużań- 

 skiego i Słonimskiego, którą stanowi rzeka Żygulanka, lewy dopływ Jasiołdy i do- 

 jeżdża do stacyi w Kossowie. Między Berezą i Kossowem na mapie Zannoniego 

 przechodzi granica województwa Brzesko-Litewskiego i Nowogródzkiego, do któ- 

 rego wtenczas powiat Słonimski należał. Dziś należy do gubernii grodzieńskiej, 

 a powiat nowogródzki do mińskiej. 



0 12 kilometrów na północ od stacyi leży miasteczko Kossów, punkt główny 

 obszernej majętności nadanej przez Aleksandra Jagiellończyka Chreptowiczowi. 

 Kossów był później w posiadaniu Sanguszków, Sapiehów, Czartoryskich, potem 

 Pusłowskich, w których ręku jest do dziś dnia. Do obszernych dóbr kossowskich 

 należała w XVI wieku wieś Mereczowszczyzna, która przeszła następnie na włas- 

 ność Kościuszków. W Mereczowszczyźnie dnia 12 Lutego 1746 roku urodził się 

 Tadeusz Kościuszko. 



O kilka kilometrów za stacyją w Kossowie przejeżdżamy po raz drugi wodo- 

 dział baltycko-czarnomorski na wzniesieniu 155 metrów nad poziom morza, a nie- 

 daleko od wododziału most na Grzywdzie 145 metrów nad poziomem morza. Wody 

 Grzywdy przez Szczarę i Niemen płyną do Bałtyku. Po raz więc pierwszy spotka- 

 liśmy dopływ Niemna. Okolica równa i płaska Gdyby nie mapa. znowu domyślićby 

 się trudno, że się przebyło wododział dwu mórz dalekich. Temi okolicami cią- 

 gnęła się niegdyś cieśnina morska łącząca wody morza zachodniego (później Bał- 

 tyckiego) i Południowego (następnie Czarnego), jak to jasno i zwięźle wytłumaczył 

 p. Choroszewski w tomie I Pam. Fiz. w artykule: „Poszukiwania gieologiczne do- 

 konane w ostatnich latach na Polesiu - : . Na mapie Polesia (tab. VII), dołączonej do 

 owego artykułu, można widzieć, że w okolicy, którą właśnie mijamy, nad Żygulanka 

 i Grzywdą skupiły się bardzo ważne osuszające roboty. Na wspomnianej mapie 



i 



