— 187 — 



prócz naszych paproci pospolitych, trafiają sie żywej zieloności kępy paprotki trój- 

 kątnej (Phegopteris Dryopteris Fóe). Powietrze w lesie przesycone 

 wilgocią,. Ten pierwszy typ sołomorzeckiego lasu do złudzenia przypomina niektóre 

 lasy karpackie. 



Typ II. Na wzgórkach jednakowego wzniesienia z poprzedniemi, ale z grun- 

 tem o podłożu więcej przepuszczalne^, usadowiły się lasy, podszyte leszczyną, w któ- 

 rych niewiele rośnie mchu j paproci, ale dużo czernicy, brusznicy, poziomek, przy- 

 laszczki, gruszyczek i różnych innych roślin zielnych. Jakkolwiek świerk i tu jest 

 głównym właścicielem gruntu, ale dopuszcza do współdziedzictwa to dąb, to sosnę, 

 to brzozę. Za przykładem świerka i leszczyna, podszywająca las, gościnnie ustę- 

 puje miejsca innym krzewom. Więc spotyka się tu wilcze tyko, trzrnielinę i kruszynę 

 (Rhamnus frangula L.).Ta ostatnia ma tu widać bardzo dogodne warunki, 

 bo niekiedy wyrasta w drzewka, dochodzące do 8 metrów wysokości. Patrząc na 

 ich piękne kształty i wesołą zieloność, żałuje się, że nasi miłośnicy ogrodów, tak 

 powszechnie zaniedbują hodowlę roślin krajowych, zmuszając cudzoziemskie i to 

 najczęściej pochodzące z południa do chorobliwego w nieodpowiednich warunkach 

 żywota. Kruszyna przy małej opiece wszędzieby mogła w naszych ogrodach wy- 

 rastać w takie piękne drzewka, wielką przynosząc korzyść, przy dzisiejszem roz- 

 budzającem się zamiłowaniu pszczelnictwa, jest to bowiem jedna z najpożyteczniej- 

 szych roślin dla pszczół. Krótki jest czas kwitnienia akacyi, niepokaźne zaś mio- 

 dodajne kwiateczki kruszyny kwitną przez całe lato. 



W lasach tego typu zapisuję: zerwę kłosową (Phyteuma spicatum 

 L.), wykę leśrtą (Vicia silvatica L.), sięgającą na północ do Laponii, a na 

 wschód do Bajkału, oraz rzadki w Królestwie, a w sołomorzeckich lasach bardzo 

 często się spotykający: lędźwian rdzawo-zótty (Lathyrus 1 u t e u s L.., O r o- 

 buslaevigatus"W. K.) '). 



Ten drugi typ lasów, mimo drzewek kruszyny i krzaczków lędźwianu rdzawo- 

 żółtego, byłby bardzo podobny do niektórych lasów Królestwa, gdyby nie to, że tu 

 ze ściętych drzew nigdy nikt nie uprząta, ani gałęzi, ani wierzchołków. Oddawna 

 nagromadzone łomy będące w rozmaitym stopniu rozkładu, są odrębnym rysem 

 tutejszych lasów, nadającym im wyraz niezwykle dziki. 



Typ III. Spuszczamy się na niższe wzgórki i w doliny. Tutaj także świerk 

 w górze a leszczyna w dole króluje, jak w typie poprzednim, ale sosny tu już nie- 

 ma. Towarzyszami świerków są osiczyny, jarzębiny i czeremchy. Roślinność zielna 

 uboższa. Bardzo często spotyka się grzęskie błoto z tojeścią bukietową (L i s i m a- 

 c h i a thyrsiflora L.), albo kałużę stojącej wody. Łomy z gałęzi i z wierz- 

 chów dawno powalonych drzew, a nawet często całe kłody gnijące, napełniają po- 

 wietrze miazmatami zgnilizny, a roje komarów odpoczynku nie dają. 



Ostatni typ IV jeszcze niżej się spuszcza i jeszcze bogatszy w różnogatun- 

 kowe błota, moczary, rojsty, kałuże nieprzebyte. Świerk ustąpił tu pierwszego miej- 

 sca olchom, osiczynie, różnym gatunkom wierzby, ale tak jest chciwy królowania 



) Pan W. Paszkiewicz w spisie roślin gubemii mińskiej tego lędz'wianu nie zamieszcza. , ? Oczerk 

 Flory Minskoj Gubernii. Trudy S. Peter, obszczest. estestw. Tom XIII, 188S". 



