— 191 



wznoszącemi się wysoko ponad otaczające czernice i brusznice. W sąsiedztwie ko- 

 mornika rósł piegawiec plamisty (A c h y r o p h o r u s maculatus Scop.) 

 i potem nieraz w litewskich lasach spotykałem obok siebie te rośliny. Okazy pie- 

 gawca zebrane w tym lesie są bujniejsze od okazów z Królestwa i mają aż po dwa 

 listeczki łodygowe, gdy zwykle łodygi bywają bezlistne. 



Im bliżej miasteczka Iwieńca, tern kraj coraz równiejszy, a grunty lżejsze. 

 Około Iwieńca, na mapie Zannoniego naznaczona jest granica województwa miń- 

 skiego i nowogródzkiego. 



Za Iwieńcem o dziesiątek kilometrów nowe miasteczko, Kamień. Za Kamie- 

 niem granica gubernii mińskiój i wileńskiej. Kraj równy, piaszczysty i coraz wię- 

 cej lasów, przeważnie sosnowych. Taki las sosnowy doprowadził nas do obecnego 

 celu podróży, do Kudni Pilańskiej, jakby zatopionej wśród borów. Otaczające ją 

 lasy dlatego są ciekawe, że sąsiadując z puszczą nalibocką i z innemi lasami, są 

 ogniwem leśnego szerokiego pasa, ciągnącego się w kierunku Oszmiany przeszło 

 60 kilometrów bez przerwy. Tak byłem ciekawy zobaczyć, co rośnie w głębi tych 

 borów ogołoconych wprawdzie ze starodrzewu, ale odwiecznych, że ledwie godzin- 

 kę zabawiwszy we dworze, poszedłem na ekskursyją pod przewodnictwem młodych 

 synów właścicielki, bawiących w Rudni na wakacyjach. 



Daleko jeszcze było do zachodu słońca, więc do nocy obeszliśmy spory kawał. 

 Najrzadszą roślinę w Rudni Pilańskiej zebrałem nad stawem: jezogłówkę małą 

 (Sparganium minimum Pr.). W lesie najciekawszą była, nie roślina 

 jawnokwiatowa, które mnie głównie zajmują, ale naczyniowa: widłak spławowy 

 (L y c o p o d i ii m inundatum L.). Mimo to, że nic nadzwyczajnego w la- 

 sach nie spotkałem, przecież z pustą puszką nie wróciłem i bardzo byłem rad z roz- 

 patrzenia się w roślinności. Sosna wszędzie przeważa. Na miejscach wilgotnych 

 gromadzi się pod choiną: bagno (L e d u m p a 1 u s t r e L.), modrzewnica rozmary- 

 nowa (Andromeda polifoliaL.)iw duże krzaczki wyrastająca łohynia 

 (Vaccinium uliginosum L), którą lud na Litwie, z powodu odurzają- 

 cych jagód, nazywa durnicą. Na miejscach mniej wilgotnych rośnie czernica, brusz- 

 nica, grnszyczka baldaszkowa (P i r o 1 a umbelataL.), a nad niemi ujrzałem 

 znowu jak w lesie pod Rakowem, żółte kwiaty pomornika lekarskiego (A r n i c a 

 montana L.). Na miejscach suchych, piaszczystych, w leśnych brzegach rośnie 

 między innemi: goździk piaskowy (D i a n t h u s arenarius L.), luszczec bal- 

 daszko-gronowy (G-ypsophila fastigiata L.) i traganek piaskowy 

 (A str agalus arenarius L.). 



Dzień 3 Lipca przeznaczyliśmy, nie na zwiedzenie, bo na to tygodnia mało, 

 ale na zajrzenie do nalibockiej puszczy. Wyjechawszy rano z Rudni Pilańskiej, dą- 

 żyliśmy ciągle lasem ku Rudni Nalibockiej, odległej o kilkanaście kilometrów. Las 

 był sosnowy, dosyć suchy. Roślin mało, tylko od czasu do czasu żółcił się kwiat 

 pomornika. Dopiero minąwszy lasy do Rudni Pilańskiej należące, a wjechawszy 

 w dawne Radziwiłłowskie, spotkaliśmy roślinną niespodziankę. W bardzo rzadkim 

 sosnowym lesie na wrzosowisku sterczało przy drodze kilkanaście rozkwitłych 

 gołkóio dlugoostrogowych (O y m n a d e n i a c o n o p s e a R Br.). Storczyki wzro- 

 stem nie ustępowały karpackim, a od rosnących jako rzadkość na torfowiskach 

 w Babicach pod "Warszawą, były bez porównania bujniejsze. Im bliżej Rudni Na- 



