łodygi bywa niekiedy błędnie poczytywany za dzwonek szerokolistny (O. 1 a t i f o- 

 lia L.)- Psiankę slodkogórz (S o 1 a n u m Dulcamara L.) zebrałem w formie 



0 liściach dużych wcale nieoszczepowatych. Owies darninowy (A v e n a c o e s p i- 

 t o s a Gr r i s s e 1) rośnie w formie żółtawej (o c h r o 1 e u c a) przedstawionej 

 u Ueichenbacha w tomie I, na fig. 187. 



Z tych kilkunastu przykładów można mieć wyobrażenie, jak wygląda wgłębi 

 puszczy roślinność zielna. Żeby obraz był z rzeczywistością zgodny, nietrzeba za. 

 pominąć, że, jakby w starannie utrzymanym, ogrodzie, bujne rośliny nietknięte są 

 przez bydło, które tu nigdy nie zachodzi. Te świeże trawy i kwiaty, to wyłącznie 

 łosiów pastewniki. 



Łosiów w puszczy bardzo dużo, polowanie na nie jak naj surowiej wzbronione 

 przez dziedzica, więc wiodłyby żywot szczęśliwy na takiej paszy, gdyby nie wilki 



1 nie roje rozmaitych owadów skrzydlatych. "Wilk, niemogąc w pojedynkę do- 

 gonić łosia, zmawia się z kilku, albo z kilkunastu towarzyszami, aby razem urzą- 

 dzać zasadzki i naganki, jak nam to opowiadał leśnik, nasz przewodnik. Wilki tu- 

 tejsze prawie wyłącznie łosiami się karmią, małe stosunkowo robiąc szkody w by- 

 dle. Młode łosie jeszcze bardziej od starych są prześladowane. Łosie stale głębi 

 puszczy się pilnują, nigdy niewychodząc w brzegi, gdzie się bydło pasa. 



Mieszkańcami puszczy prócz łosi i wilków są dziki i zające bielaki. Szarak 

 jest rzadkością. Niedźwiedzi niema, rysi niewiele. Prześladowane bobry już pod- 

 wodnych miasteczek nie budują w licznych rzekach ku Niemnowi płynących, ale 

 tułają się jeszcze pojedynczo, jako ostatnie niedobitki zniszczonego społeczeństwa. 

 Z ptastwa są głuszce, cietrzewie i jarząbki. 



Powiedziałem, że wilki i owady są nieprzyjaciółmi łosiów. Owady zapewne tak 

 samo dokuczają łosiom, jak dokuczały naszym koniom. Chmara różnej wielkości 

 czarnych, szarych i żółtych prześladowców otaczała bryczkę, a każdy rozjuszony 

 skrzydlaty rycerz szukał z zawziętością miejsca, gdzieby utkwić w koński ej skórze 

 swój dziryt zabójczy. Przyznać trzeba, że im się udawały te szarże. Konie parska- 

 jąc, rzucały się na wszystkie strony i szarpały bryczką niespokojnie. 



Jadąc coraz dalej z coraz liczniejszą skrzydlatą eskortą, przybyliśmy do miejsc 

 puszczy, gdzie dalszy przejazd w zimie tylko po zamarzniętych błotach jest możli- 

 wy. Ścieżki leśników miały nam odtąd drogę zastąpić. Ponieważ koni niepodobna 

 było w puszczy zostawić, boby broniąc się od bąków zaprzęgi porwały, albo bry- 

 czkę potłukły, więc mój towarzysz odesłał je do Kudni Nalibockiej, aby w leśni- 

 czówce na nas czekały. Poszliśmy dalej piechotą pod przewodnictwem leśnika. 



Łosie mają zwyczaj przed prześladowaniem owadów chować się do wody. Za- 

 nurzają się zupełnie, tylko ehrapy sterczą nad wodą. Ta konieczność zbawczej ką- 

 pieli trzyma całe stada łosi w ciągu lata w pobliżu wód. Na zimę do suchych bo- 

 rów przechodzą, bo im tam łatwiej pożywienia wyszukać i niema lodów, po któ- 

 rych dogodniój biegać wilczej łapie, niż łosiowej racicy. Wzgląd na te letnie 

 łosiów kąpiele spowodował naszego przewodnika, że nas skierował na południowy 

 zachód ku rzece Usie, która przepływa nalibocką puszczę podążając ku Niemnowi. 

 Leśnik dowiedziawszy się bowiem, że nigdy żywego łosia nie widziałem, chciał nas 

 wprowadzić na całe stado. 



Pam. Eizyj. 25 



