w głębokim jarze przy dworskim ogrodzie już porusza młocarnię. Poza dworem 

 w lasy wbiega i wygina się w różnych kierunkach, wyszukując drogi wśród wzgó- 

 rzy i dopiero o kilkanaście kilometrów wypłynąwszy na obszerne łąki, traci swój 

 jakoby górski charakter i spokojnie podąża dalej ku Niemnowi. Wierszchnia 

 i tern jest podobna do górskiego potoku, że w "Wysokimdworze poławiają się w niej 

 pstrągi. Zapewne żyć tu mogą dlatego, że rzeka po wyjściu z Nawy, zasilaną jest 

 obficie źródlaną wodą płynącą do niój licznemi strumyczkami. 



Na karcie gieologicznej Murchissona Wysokidwór równie jak Wilno i Mińsk 

 umieszczone na pokładach trzeciorzędowych. W Wysokimdworze piaski, żwiry 

 a najczęściej glina bywa jądrem wzgórzy. Obnażeń skał niema żadnych. Dzi- 

 siejszy szereg jezior był zapewne kiedyś jednem wielkiem jeziorem, a spływający 

 nadmiar wód ku zachodowi stopniowo wyżłobił głęboki jar, którym płynie obecnie 

 Wiei-szchnia. Po bokach tego wąwozu, miejscowości więcej od rzeki oddalone ma- 

 ją szczególną konfiguracyją. Powierzchnia ziemi jest tam często nagromadzeniem 

 ogromnych stożkowatych zapadlin rozmaitych wymiarów, najczęściej zupełnie je- 

 dna od drugiej odosobnionych. Oglądałem przed laty w Dąbrowie górniczej za- 

 klęśnięcia powierzchni ziemi utworzone skutkiem tak nazywanego zarabowania 

 części wyczerpanej kopalni węgla kamiennego. Otóż okolica Wysokiegodwora 

 wygląda, jakby się w niój kiedyś na olbrzymią skalę odbyły liczne dąbrowieckie 

 rabunki. Tylko górnika wybierającego węgiel, może zastępowały wody podziemne, 

 wymywające pokłady łatwiej się poddające ich działaniu. 



Obecnie dno płytszych zaklęśnięć bywa polem ornem, głębszych łąką, bagnem 

 a niekiedy zupełnie zamkniętem jeziorem lub jeziorkiem. Jedno z nich leży w Wy- 

 sokimdworze tuż przy lewym brzegu Wierszchni, to jest w kierunku południowym 

 od rzeki, wyżój od jej poziomu i nazywa się jeziorem Zamkowem. Ma ono po- 

 wierzchni blizko 3 hektary, obwód do obwodu koła zbliżony i głębokość podobno 

 dochodzącą do 36 metrów. Nawa ma być płytszą. 



Nazwanie jeziora Zamkowego pozostało po dawnym zamku rodziny Lackich 

 który stał na malowniczej górze nad jeziorem. Ani śladu po budowlach nie pozo- 

 stało, tylko wieniec starych sosen, może współczesnych zamczysku, zdobi szczyt 

 góry nazywanej i dzisiaj górą zamkową. Ku Wierszchni spada zamkowa góra 

 stromą pochyłością zarosłą krzakami, w których wiele roślin kwitło w czasie mo- 

 jego przyjazdu. Między innemi na miejscach słonecznych złocił się rumian farbier- 

 ski (A n t h e m i s tinctoria L.) oficie rozrodzony w Wysokimdworze i wska- 

 zujący obecność żwirów: na miejscach zacienionych niebiesczył się piękny wielosil 

 błękitny (Polemonium co er ule urn L.) trafiający się tutaj, równie jak 

 w Sołomorzeczu i w puszczy nalibockiej. 



W dole nad Wierszchnia królestwo olch, a na wysepkach z dawnych pni 

 utworzonych, wysoko sterczą łodygi sadźca konopioioatego (E u p a t o r i u m c a n- 

 n a b i n u m L.) okryte pączkami kwiatów. 



Po drugiej stronie Wierszchni to jest ku północy od rzeki na wprost góry 

 zamkowój, na górze nieco niższej wznosi się dwór wysokodworski otoczony ogro- 

 dem. Położenie wzgórzyste ogrodu i kilka źródeł sprzyja obfitości dzikich gatun- j 

 ków. Nawet kruszczyk błotny (Epipactis palustris L.) zwykle trzyma- , 

 jący się zdała od siedzib ludzkich tu rośnie na źródliskach. Na wzniesionych { 



