olszyny otacza eskorta podbiała, wierzbówek. tawliny szerokolistnój (Spiraea U 1- 

 m a r i a L.) a niekiedy niecierpka,- (Impatiens Nolitangere L.). 



Na tejże stronie północnej Nawy na jednem ze wzgórzy obrosłych sosnami, 

 blisko brzegu jeziora, a niedaleko od miasteczka jest dawny opuszczony cmentarz 

 katolicki. 



Na wschód Nawy rozłożyła się wilgotna płaszczyzna oddzielająca Nawę od 

 jeziora Nigiestu. Rzeka Wierszchnia leniwie tu wśród błot płynąca, łączy wody 

 dwu jezior, zbliżonych w jednem miejscu ledwie o kilkadziesiąt metrów. Na 

 tym najwęższym przesmyku międzyjezierza, z powodu grzęskiego błota, nawet 

 krzaki olszyny rość nie mogą i bagno objęły gromadnie w posiadanie: bobrek (M e- 

 n y a n t h e s trifoliat a L. ) z pięćperstem ( C o m a r u m p a 1 u s t r e L. )• 

 Współwłaścicielami moczaru są: czerwień (Calla palustris li.)., kruszczyk 

 błotny, rosirzka okrągłolistna, Żórawiny i inne rośliny bagnowe. Z wyjątkiem błot 

 i Wierszcbni, cała przestrzeń między jeziorami, czyli tak nazwana kępa, jest gę- 

 sto okryta zaroślami. Olszyny najwięcej. Na miejscach suchszych rośnie: leszczy- 

 na, jarzębina, czeremchy i inne drzewa. Wśród kępy, przy brzegu Nawy, ster- 

 czy jedyne tu wzgórze, kształtu dużego kurhanu, porosłe sosną i dębami. Bardzo 

 się ono malowniczo przedstawia, urozmaicając płaski brzeg wschodniej strony 

 jeziora. 



Brzeg południowy Nawy jest najpiękniejszy, bo wzgórza tu najwyższe, naj- 

 spariziściąj zbiegają ku jezioru i okryte są lasem. Gałęzie dębów, sosen, lip, olch 

 i jarzębin wyciągają się nad wodą. Korzenie drzew, pokręcone w rozmaity spo- 

 sób, opłókane z ziemi przez fale, tworzą nad jeziorem w niektórych miejscach jak- 

 by bulwark naturalny. Obsiadają go mchy. szczawik zajęczy, czartaioa drobna (Cir- 

 caea alpina L.) i paprotka trójkątna (Phagopteris Dryopteris 

 Fee). Paproć błotna (Po]ystichum Thelypteris Rth.) spuszcza się naj- 

 niżej kii wodzie. Pod drzewami nadbrzeżnemi i pod krzewami, co je gęsto pod- 

 szywają, rozrodziły się obficie wszystkie cztery gatunki naszych najpospolitszych 

 paproci (Polystichum F j i i x mas Rth., P. spinulosum Dc, A s- 

 plenium F i 1 i x femina Brnh., Pteris a q u i 1 i n a L.). 



Gdy opuścimy brzeg Nawy i wstąpimy na leśne wzgórza, ubywa stopniowo 

 paproci, krzewów i drzew liściastych, a dalej o pół kilometra pod górę, otacza nas 

 gołobórz z samych sosen złożony, -podesłany wrzosem, czernicą i borówką, gdzienie- 

 gdzie nad wrzosami wznosi się wysoko jaskrawy kwiat pomomika lekarskiego (A r- 

 nica montana L.) albo piegawca plamistego ( A c h y r o p h o r u s m a c u 1 a- 

 tu s Scop.). Znalazłem tu także nieczęsto dającą się spotkać dąbrówkę piramidal- 

 ną (Aj u ga pyramidalis L.). 



Doszedłszy do szczytu góry i skręciwszy na zachód, można dojść, niewycho- 

 dząc z lasu, do wzgórzy spadających do Zamkowego jeziora, a dalej aż do głębo- 

 kiego jaru, Ittórym płynie Wierszchnia, poniżej dworu i góry zamkowej. Za 

 Wierszchnią znowu las. Ale te lasy przy jeziorze Zamkowem i nad Wierszchnia 

 zupełnie już inne niż gołobórz nad Nawą. Tam same sosny, tu wszystkie gatunki 

 drzew litewskich razem się zgromadziły, żeby co kilkanaście kroków tworzyć co- 

 raz to nową grupę, jakby umyślnie ustawioną dla pejzażysty. Liczbą przeważają 

 świerki, są jednak miejsca, gdzie pierwsze miejsce zajmują sosny albo dęby długo- 



Pam. Fizyj. 2 6 



