204 - 



rzałego od niedojrzałego żyta. Dotąd przez całą drogę na polach przy kolej owych 

 panował wielki ruch, migały sierpy i gromadziły się snopy w dziesiątki. Od Mi- 

 chelmondu żniwa ustały. Nietknięte łany żyta falują się, wiatrem poruszane, im da- 

 lej ku północnemu zachodowi się posuwamy, tern zieleńsze. Notuję, że żniwiarkami 

 na całej przestrzeni od Wysokiegodworu do Michelmondu były litwinki i żmudzin- 

 ki; żniwiarki mechanicznej zaprzężonej końmi nie widziałem ani razu. Nie mam 

 prawa wyprowadzać stąd wniosku, że ich niema, ale tylko, że muszą być rzadkie. 



Około następnej stacyi Bejsagoły zjawiły się przy chatach włościańskich po 

 raz pierwszy od Wilna nasze znajome z mińskiego przeploty, wielkie rusztowania 

 do suszenia snopów. 



Na następnej stacyi w Radziwiliszkach wysuwa się z drogi libawskiej na 

 prawo gałąź biegnąca przez Poniewież do Dynaburga. 



Za Kadziwiliszkami są Szawle, miasto powiatowe z kilkonasto - tysiączną 

 ludnością, podniesione do stanu kwitnącego przy końcu przeszłego wieku przez 

 Tyzenhauza. 



Pierwsza stacyja za Szawlami, Kurszany, jest miasteczkiem wspominanem 

 w opisach Żmudzi z powodu licznych mogił, których jednak nie dostrzegłem w po- 

 bliżu kolei. Tu droga żelazna po raz pierwszy przybliża się ku rzece "Wencie czyli 

 Windawie i cztery stacyje następne: Popielany, Dobikinie, Weksznie i Możejki, 

 przebiega niezbyt daleko od prawego jej brzegu. Na pierwszej nawet stacyi za 

 Kurszanami w Popielanach dobrze widać, na lewo od drogi, głębokie koryto 

 o spadzistych brzegach, wyżłobionych przez rzekę. 



W Możejkach wybiega znowu na prawo gałąź drogi libawskiej, prowadząca 

 do Mitawy i Rygi. 



Niedaleko za Możejkami przy przystanku Wencie, na którym nie zatrzymują 

 się pociągi, kolej żelazna przerzuca się z prawego na lewy brzeg rzeki Wenty. Za 

 przystankiem Wentą jedne już tylko miniemy stacyją żmudzką, rozpocznie się 

 Kurlandyja. 



Cały przebyty kraj między Niewiażą i Wentą był równy, dosyć lesisty, 

 z gruntami widocznie zasobnemi w wilgoć, bo łąk i lasów liściastych z olchą i osi- 

 czyną dużo, a kwitnąca tawlina zwyczajna (Spiraea U 1 m a r i a L.) be/- końca 

 bieliła się przy drodze. Usprawiedliwioną więc jest nazwa Żmudzi, pochodząca od 

 litewskiego ziomas — nizina. 



Mimo na pozór zupełnie równego gruntu, lokomotywa od rzeki Niewiaży do 

 samych Szawel, to jest przez 5 pierwszych żmudzkich stacyj, musiała pracować 

 nieco usilniej, niż zwykle, gdyż wciąż jechaliśmy pod górę. 



Most na Niewiaży pod Kiejdanami jest wzniesiony 37 metrów nad poziom 

 morza, stacyja w Datnowie 69 m., w Michelmondzie 91 m., w Bejsagole 96 m., 

 w Radziwiliszkach 124 m., w Szawlach 128 m. Od Szawel już maszynista nie po- 

 trzebował poddawać pary, bo droga powoli spuszczać się zaczęła ku Wencie; sta- 

 cyja w Kurszanach jest wzniesiona 100 m., w Popielanach 90 m., w Możejkach 71 

 m., most na Wencie 57 m. 



Średnio zatem od Niewiaży do Szawel na każdej z 5 stacyj podnosiliśmy się 

 18 metrów; od Szawel do mostu na Wencie na każdej z 5% stacyj spuściliśmy się 

 średnio 13 metrów. Przebyta więc między dwiema rzekami część kraju, na oko 



