zupełnie równa, jest w rzeczywistości bardzo szeroko rozpostartem, łagodnem 

 wzniesieniem ziemi. Schyla się ono od Szawel, równie małym spadkiem jak ku 

 Niewiaży i Wencie, ku rzece Aa na północny wschód i ku Niemnowi na południo- 

 wy zachód i tym sposobem wody z okolic Szawel rozchodzą się na cztery strony 

 świata. To szawelskie rozległe łagodne wzniesienie ziemi jest bardzo pod wzglę- 

 dem gieologicznym ciekawe, spoczywa bowiem na czterech różnych formacyjach. 

 Nad Niewiażą są pokłady trzeciorzędowe. Pokłady jurajskie leżą przy Popiela- 

 nach. Wiadomo od roku 1824 o wielkiej obfitości skamieniałości popielańskich, 

 odkrytych pi-zez Ulmanna i Lachnickiego. 



Pan Siemiradzki w artykule „Nasze głazy narzutowe" zamieszczonym w To- 

 mie II Pam. Fizyjogr. wspomina parę razy o Popielanach. 



Obnażenia skał w Popielanach znajdują się zapewne we spomnianem wyżej, 

 głęboko wyżłobionem korycie Wenty, bo dokoła nie dostrzegłem żadnych wzgó- 

 rzy. Pokłady jurajskie Popielan graniczą od wschodu z sylurskiemi, ciągnącemi 

 się ku Mieszkowicom. Nareszcie pokłady dewoiiskie rozłożyły się nad Wentą, 

 nad górną Dubissą na spadkach ku rzece Aa i w wielu innych miejscach. Nietyl- 

 ko większa cześć płaskiego wzniesienia szawelskiego, ale większa część całej Żmu- 

 dzi leży na pokładach dewońskich, nigdzie nieprzekraczających Niemna. Część 

 Kurlandyi, prawie cale łożysko Dźwiny naznacza Murchisson także na tych po- 

 kładach. Na południowy wschód ciągną się one do Woroneża, niekiedy bardzo 

 wąskim pasem, na północny zaś wschód także wąskim pasem przez jezioro Onegę, 

 aż cło morza Białego. Tworzą się z tych dwu pasów na karcie widły, rozszcze- 

 piające się w okolicy Wielkich Łuk. 



Droga żelazna przerzuciwszy się z prawego na lewy brzeg Wenty nie trzy- 

 ma się już dłużej brzegu rzeki ale przebywszy po drugim moście lewy dopływ 

 Wenty, rzeką Wardawę blisko jej ujścia, dźwiga się ku północnemu zachodowi na 

 łagodne wzgórze, gdy tymczasem Wenta bardziej północnym kierunkiem podąża 

 ku miastu Windawie i ku morzu. 



Pierwsza stacyja za rzeką Wentą, Łusza, 106 metrów nad poziom morza 

 wzniesiona jest ostatnią stacyją na Żmudzi. Powiat szawelski skończył się w po- 

 bliżu Możejek. Przystanek Wenta i stacyja w Łuszy leżą na skraju powiatu tei- 

 szewskiego. 



Pierwsza stacyja kurlandzka w Weinoden wznosi się nad poziom morza 147 

 m. Stąd zaczęliśmy się spuszczać wśród wieczornych mroków ku morzu i prze- 

 bywszy trzy stacyje pociąg stanął na dworcu wLibawie, który mało co więcej nad 

 5 metrów jest wzniesiony nad poziom morza. Miasto leży na południe od dworca. 

 Nim się umieściłem w hutelu, była godzina jedenasta, mimo to noc nie zapadła, 

 był jeszcze zmrok wieczorny. Nic dziwnego, Libawa leży pod 56'' 30' 20" szero- 

 kości, to jest o 4 ,J 17' 15'' bliżej bieguna od Warszawy. 



Okolica Libawy jest płaska, piaszczysta. Miasto z ludnością kilkonasto ty- 

 siączną rozłożyło się między morzem i wielkiem libawskiem jeziorem. Głęboki 

 kanał, łączący jezioro z Bałtykiem, zastępuje budujący się port. Most łączy dwie 

 części miasta rozdzielone kanałem. Ulice po większej części są krótkie, krzywe, 

 zabudowane zwykle parterowemi, porządnie utrzymywanemi domami. Ogrodów 

 i ogródków dość, ale drzewa owocowe hodują się nie dla pożytku, lecz raczej jako 



