rówce, mając ku wschodowi otwarty widok na pola w kierunku Kretyngi, ku za- 

 chodowi na morze. Najlepsze budowle miasteczka pilnują się żwirówki, podąża- 

 jącej przez Połągę do bliskiej granicy. Przy żwirowce umieścił się kościół kato- 

 licki, dwór hr. Tyszkiewicza, komora celna, poczta, biuro telegrafu, szkoła, apte- 

 ka i najpokaźniejsze domy przeznaczone na mieszkania dla gości kąpielowych. 

 Wszystkie te budynki z wyjątkiem szkoły są parterowe, porozdzielane ogrodami, 

 co nadaje Połądze zupełnie wiejskie wejrzenie, bardzo stosowne dla miejsca ką- 

 pielowego. Gdyby tu dochodziła kolej żelazna, niewątpliwie liczne grono kąpią- 

 cych się w bezleśnej, pozbawionej miejsc do przechadzek Libawie, przeniosłoby 

 się do Polągi, zanurzonej w balsamicznem powietrzu sosnowych borów. Co do 

 kąpieli morskich, to te w obu miejscowościach jednakie, ale w Połądze łatwiej się 

 dostać do kąpielowej budki. Oprócz zimnych są w Połądze ciepłe morskie kąpie- 

 le, ogrzewane parą, nieraz chorym nadzwyczajnie pomocne. 



Połąga i dlatego jest do wsi podobna, że obecnie ma bardzo mało mieszkań- 

 ców; wszystkiego około półtora tysiąca. Niegdyś była ludnem miastem portowem 

 z faktoryjami holendrów i anglików i z bardzo ożywionym handlem. Cały wywóz 

 Litwy tu się skupiał. Dziś handel ogranicza się na kilku kramach i zimą na prze- 

 wozie przez komorę towarów 7 niezatrzymujących się w Połądze, a przemysł na 

 obrabianiu bursztynów. Jest kilka większych i mniejszych pracowni bursztyno- 

 wych, w których właścicielami i pracownikami są wyłącznie żydzi i młode żydów- 

 ki. Surowy nieobrobiony bursztyn sprowadzać trzeba po większej części z Prus 

 książęcych. Głównemi miejscami zbytu wyrobów bursztynowych Połągi jest mu- 

 zułmański Wschód i murzyńska głąb Afryki. Wytwórcy olbrzymich paciorków 

 i bransolet dobrze bywają zawiadomieni o guście haremowych niewolnic i mu- 

 rzyńskich królewien i do niego stosują kształty wyrobów. 



Podług pomiarów Tryjangulacyi Gubernii Kurlandzkiej (Zapiski wojenno to- 

 pograficzeskago depo. Część XIII) Połąga leży pod 55° 55' szerokości geograficznej 

 i pod 18° 43' 27 " długości od Paryża. 



Po tej wzmiance o miasteczku przechodzę do roślinności. 



Brzeg morski. 



Ponieważ Bałtyk, jako morze zamknięte, nie miewa przypływów i odpły- 

 wów, więc jego brzeg piaszczysty, tylko na szerokości kilkunastometrowej jest 

 pozbawiony roślin. Ten pas bezroślinny, gładki jak stół. ubity jak najlepićj utrzy- 

 mana żwirówka, ciągnie się przy samem morzu, a jego szerokość jest miarą, jak 

 daleko wzburzone fale wbiegają na piaski nabrzeżne. Nigdy niekończące się mia- 

 rowe napady i odwroty fali za falą nie pozwalają naj wy trwalszym nawet roślinom 

 zamieszkać przy samem morzu. Ale niechby kto tę przeszkodę usunął, znaleźli- 

 by się niebawem ochotnicy, do objęcia w posiadanie tego przymorskiego gościńca, 

 wprawdzie piaszczystego, ale nasyconego wilgocią i solą. W Połądze nikt o za- 

 trzymywaniu fal nie myśli, ale w Libawie, roboty około nowego portu tak już da- 

 leko postąpiły, że fale, na przestrzeni robotami objętej, nie wpadają na wygładzo- 

 ną płaszczyznę. Zamknięta część morza stoi nieruchoma jak jezioro, a na przy- 

 brzeżny, biały, wilgotny piasek już wkroczyła pierwsza awangarda roślinności. 



