błyszczą, wśród zieleni roślin, wody stojące. Na otwartych trzęsawiskach rośnie 

 j- między innemi popielnik błotny (C i n e r a r i a p a 1 u s t r i s L.), a przy kępach 

 F olszyny w wodach stojących tojeść pospolita (L i s i m a c h i a v u 1 g a r i s L.) ol- 

 brzymich rozmiarów, rozpuszczając dokoła rozłogi, niekiedy 2 metrowej długości. 

 Błoto leśne porasta między innemi paproć błotna (Polystichum Thelypte- 

 r i s S w.) i czerwień (C a 1 1 a p a 1 u s t r i s L.). Przy błocie bagno (L e d u m 

 p a 1 u s t r e L .), a w rudych wodach stojących, poprzegradzanych korzeniami 

 sosen i olch, Zielenią się niezliczone tłumy dawno przekwitłych okrężnie (H o 1 1 o- 

 n i a p a 1 u s t r i s L). 



Góra Biruty i lasy. 



Jadąc z Libawy, gdy wydobywszy się z lasów, znalazłem się po raz pierwszy 

 na przedni ieściu Połągi, napróżno przebiegałem oczyma na wszy stkie strony obszerną 

 płaszczyznę, zamkniętą od południa borem, czerniejącym w oddali, szukając góry 

 Biruty. Objaśniono mnie, że jej nie widać, bo znajduje się w owym czerniącym 

 się w daii lesie nad samym brzegiem morza o wiorstę od początku lasu, czyli od 

 końca Połągi. 



Objaśnienie to przekonało mnie, że z opisów Połągi utworzyłem sobie fałszy- 

 we pojęcie o rozmiarach góry Biruty. Nie przypuszczałem, żeby to był wzgórek, 

 mogący się ukryć w lesie przed okiem szukającem go z odległości kilku kilo- 

 metrów. 



G-dy się osiedliłem właśnie obok tego widzianego zdaleka lasu, pierwszą 

 moją przechadzkę skierowałem ku górze Biruty, wiedząc już gdzie jej szukać. 

 Szedłem ku południowi nad samem morzem. Piaski nabrzeża niezbyt szeroko tu 

 rozłożone, odgradzały mię od lasu, czyli mówiąc po ludowemu — od boru, bo sosno- 

 wy, ciągnącego się równolegle od brzegu. Bór był nieco wyżej niż nabrzeże wznie- 

 siony i składał się ze starodrzewu. Grube pnie sosnowe nie wznosiły się tak wy- 

 soko, jak w starych lasach w głębi lądu, zato liczniejsze, potężne konary rozpo- 

 ścierały się w powietrzu, daleko od pnia odbiegając. Wszystkie sosny silnie się 



i chyliły ku wschodowi, co było wskazówką mocy zachodnich wiatrów, wiejących od 



i morza. 



Po pewnym czasie grunt pod sosnami zaczął się podnosić w bardzo łagodne, 

 i coraz to wyższe pagórki, aż jeden z nich najwyżej dźwignął się spadzisto razem 

 i z lasem ku górze, równie spadzisto spadł z drugiej strony, poza poplątanemi kona- 

 rami sosen ujrzałem na szczycie czerwone ceglane mury: otóż i góra Biruty! 



Opuściłem brzeg morski, wszedłem do lasu i szerokie, dobrze utrzymane scho- 

 dy zaprowadziły mnie pod bardzo gustowną kaplicę. Ze strony przeciwnej góry, 

 drugie schody sprowadzają do lasu. Jedne i drugie staranna ręka obsadziła drzew- 

 kami i kwiatami ogrodowemi. Porządek jaki tu panuje, piękna kaplica na miejscu 

 ołtarza Znicza, ustronność miejsca, wspomnienie Biruty i dzielnego Kiejstuta, pysz- 

 ne sosny, obszerniejszy widok na Bałtyk niż z dołu: wszystko razem sprawia, że góra 

 Biruty, choć tylko kilkanaście metrów nad poziom morza wzniesiona jest jednak 

 miejscem bardzo zajmującem. Zresztą wszystko jest względne. Na plaskiem żmudz- 

 | kieiu pomorzu wzgórek Biruty jest górą. Podczas pięciotygodniewego pobytu 



T'am. Fizyj. 2 8 



