w Połądze często odwiedzałem to ustronie, patrząc na morze i na białe żagle mija- 

 jące zdaleka Połągę. Czasem samotność moją, przerywali żmudzini i żmudzinki 

 obchodzący na klęczkach kaplicę. Po tym akcie pobożności dla poświęconego miej- 

 sca i dla Biruty, którą uważają za świętą, na zakończenie zawsze schodzili nad 

 brzeg i rozzuwszy się opłókiwali stopy w morzu. Nie było to moczenie nóg, ale ja- 

 kieś figuryczne oczyszczenie, może zabytek z pogańskich czasów. 



Na roślinność góry Biruty miałem dość czasu się napatrzyć. W dniu pierw- 

 szych moich odwiedzin góra była ubrana w kolory szwedzkiej bandery: żółty z nie- 

 bieskim. Barwiły ją na żółto całe setki kwiatów jastrzębca baldaszkowego (H i e- 

 r a c i u m u m b e 1 1 a t u m L.), a na niebiesko przełącznika Masowego (V e r o ni- 

 c a s p i c a t a L.). Na spadkach góry, obok rozchodnika, biedrzeńca i innych roślin 

 pospolitych, kwitł zadomowiony tu zupełnie jak na-powiślu kanadyjski wesołek 

 dwuletni (Oenothera biennis L.), świadcząc swoją obecnością, ile to się 

 rzeczy zmieniło na ziemi od czasów kapłanki Znicza. 



Z traw mniej pospolitych zebrałem na górze Biruty owies darninowy i pogięty 

 (A v e n a coespitosa G-riessel. A. f 1 e x u o s a MK.) oraz izgrzyĄ 

 schyloną (Triodia decumbens Beau v.)> 



Las ukrywający górę Biruty, w którym widzieliśmy dopiero z nad bi^ -;ii 

 morza stare sosny rosochate, wart jest bliższego obejrzenia, szczególniej część po- 

 łożona między morzem i żwirówką. Te kilka kilometrów kwadratowych . staro- 

 drzewu przeznaczone są na miejsce przechadzki dla gości kąpielowych. Sądzę, że 

 mało zakładów w Europie może się takim lasem pochlubić. Sosny nie znają tu sie- 

 kiery, a drobne roślinne rzesze u ich stóp rozpostarte nie wiedzą co to pasące się 

 bydło. To też z wyjątkiem piaszczystych okrain, roślinność świetnie się przedsta- 

 wia i tern jest milszą, że widzi się, z jaką łatwością mogłaby być wytępioną. Niech- 

 by tylko siekiera zwaliła stare sosny, większa część lasu przeistoczyłaby się na- 

 tychmiast w wydmę piaszczystą. 



W miejscach najsuchszych lasu pod sosnami ścielą się wrzosy, a jeszcze czę- 

 ściej wielkiemi zielonemi płachtami bazyna (E m p e t r n m n i g r u m L.), moja 

 tatrzańska znajoma ze szczytu Giewontu i Ornaku (Pam. Fiz. tom III, str. 232), 

 gdzie dużemi kępami krzaki kosodrzewiny otacza. Ale w Tatrach jej niewiele, tu 

 po całym lesie się rozsiadła. W Królestwie nie rośnie, na Litwie trafia się na roj- 

 stach (Jundziłł). W Połądze jak widać wilgoć nadmorska zastępuje jej błota. 



W innych miejscach lasu podściół pod sosnami tworzy brusznica (V a c c i- 

 niumVitis idaea L.) z czernicą. Brusznic więcej, a we wszystkich oko- 

 licznych lasach tak ich dużo i skutkiem tego tak tanie w Połądze, że mieszkanki 

 dalszych okolic Żmudzi, przy sposobności tu się w nie zaopatrują, nazywając bo- 

 rówkami. Nazwa ta w książkach wogóie przyjęta dla całego rodzaju V a c c i- 

 n i u m. 



Gdzie w lesie próchnicy najwięcej, tam wśród sosen spotyka się niekiedy 

 młode liściaste drzewa i największą rozmaitość zielnych gatunków. 



Ż turzyc często się trafia zmienna jak wszędzie turzyca darniowa (C a r e x 

 caespitosa L.). 



Między trawami znalazłem rzadką Calamagrostis halleriaua 

 DC, niedaleko od góry Biruty. Z naszych flor, tylko Knapp ją wymienia, wskazu- 



