- 368 



cieńsza. Wspomniana przegroda kostna, rozdziela nozdrza tylko w % części 

 przedniej i przedstawia od tyłu wycięcie łukowate. Przedni koniec pyska mocno 

 zeszczuplony i zaokrąglony schodzi ukośnie ku dołowi i nieco ku tyłowi. Przed zę- 

 bami trzonowemu, od miejsca, gdzie się głowa najmocniej zwęża, na powierzchni 

 podniebiennej, kości górnoszczękowych i kościach międzyszczękowych, wyróżnia 

 się środkowe wzniesienie, trójkątne, wierzchołkiem ostrym zwrócone ku przodowi, 

 po bokach zaś tego wzniesienia przebiegają znaczne bardzo wgłębienia, zaczyna- 

 jące się przy zębach trzonowych a kończące na brzegu przednim pyska. 



Zwierzę posiadało dwa rogi, przedni był osadzony ponad kk. nosowemi, przy- 

 czep. tego rogu bardzo nierówny, pokryty wyniosłościami poskrecanemi i rozdzielony 

 zagłębieniem pośrodku. Przyczep przedniego rogu jest podługowaty, z przodu 

 zaokrąglony, w tyle zaś często podzielony na dwie odnogi; tylna jego połowa jest 

 poziomo położona, gdy przednia obniża się znacznie ku przodowi. 



Tylny róg był umocowany na kk. czołowych, przyczep tego tylnego rogu, przypa- 

 dający w przedniej połowie głowy, mało wzniesiony, jednakowej długości i szero- 

 kości, mniej więcej zaokrąglony. Przednia jego połowa przypada w okolicy pomię- 

 dzy oczodołami i otworami nosowemi, jest pokryta nieprawidłowemi fałdami i za- 

 głębieniami, rozehodząeemi się promienisto. U młodszego zwierzęcia (Głowa 

 z Carlsruhe) obadwa przyczepy rogów rozdzielone są gładką powierzchnią, u zw. 

 starszego (głowa z pod Irkucka) obadwa przyczepy łączą się bezpośrednio z sobą 



1 są pokryte jednako wemi nierównościami. Przyczep przedniego rogu, zawsze jest 

 z przodu zaokrąglony, podłużnie jajowaty, tylny zaś bardziej podobny do rowku 

 z zaokrąglonemi kątami. 



Długość głowy Rh. Merckii jest dwa razy większa od jej największej 

 szerokości (690 mm. 340 mm.) (896 : 420). 



Stosunek wysokości, branej bez zębów, w okolicy największego wzniesienia 

 potylicowo ciemieniowego, lub też pośrodku przyczepu rogów na czole, do najwięk- 

 szej szerokości równa się 2 : 3 (240 : 340) (260 : 420); stosunek zaś wysokości do długo- 

 ści równa się blizko 1 : 3 (240 : 690) (269 : 896). Długość szeregu 6 zębów trzonowych 

 górnych równa się szerokości czaszki w okolicy odpowiadającej środkowi tych sze- 

 regów (w przedniej części 5 zebu). Tylny kąt nozdrzy leży w '/ 3 części przedniej 

 długości głowy i odpowiada okolicy 3 zebu trzonowego (jak n Eh. t i e h o- 

 r h i n u s). 



Przedni brzeg oczodołu przypada pomiędzy 5 i 6 zębem trzonowym i jeszcze 

 w przedniej połowie głowy. 



Doły skroniowe obszerne, podłużnie jajowate. Łuki licowe rozszerzają głowę 

 tak znacznie, że największa szerokość głowy przypada w okolicy połączenia wyrostka 

 licowego kości skaliste" j, zwanego kościąlicową. Powierzchnia górna czaszki, utworzona 

 przez kk. czołowe i ciemieniowe, zwęża się pomiędzy kk, skroniowemi w miarę posu- 

 wania się ku tyłowi, rozszerzając się znów na krawędzi potylicowo-ciemieniowej. 



Szereg zębów trzonowych tworzy łuk słabo zgięty, który zaczyna się w tylnej 

 4 części długości nozdrzy (otworÓAY nosowych zewnętrznych) a kończy w '/ 3 przed- 

 niej części dołu skroniowego, otwierającego się z przodu do oczodołu. Odległość 



2 szeregów zębów, przy 2 zębie jest najmniejsza, przy ostatnim największa.' 



