Przedni brzeg otworów zewnętrznych nosa, ograniczony przez tylny koniec kości 

 podiiiebiennych, jest zaokrąglony, równy bez wyrostków i przypada pośrodku dłu- 

 gości głowy pomiędzy przedostatnim i ostatnim zębem trzonoioym. 



Szczęka dolna czyli żuchwa, składa się z połówek grubyćh, gładkich, o po- 

 wierzchni wypukłej, spojonych z przodu silnie bez śladu zrośnięcia. Koniec szczęki 

 dolnej jest nieco rozszerzony, zaokrąglony i pośrodku słabo wycięty; 'powierzchnia 

 guma słabo wygięta, dolna zaś wypukła, bez śladu zagłębienia. Wyrostki kątowe 

 dość silne i u starych zwierząt liczne. 



Wogóle głowa E. M e r c k i i przy jednakowej długości z głową Eh. t i- 

 chorhinus jest daleko bardziej płaska i szeroka. Otwory nozdrzy ma dłuższe, 

 przegroda nosowa zaledwo w przedniej połowie kostna. Powierzchnia pomiędzy 

 dołami skroniowemi węższa, więcej wyciągnięta. Część potylicowa mniej ku tyłowi 

 pochylona, węższa, ku górze przedstawia się jako trójkąt z tępym wierzchołkiem; 

 guzy stawowe cofnięte poza krawędź ciemieniowo-potyliczną. Przyczepy rogów, 

 u młodych osobników są rozdzielone. Przedni koniec, pyska zaokrąglony i zakoń- 

 czony dwoma tępemi wyrostkami. Przedni kąt oczodołu przypada pomiędzy 1 i 6 

 zębem trzonowym. Szerokość krawędzi potylico wo-ciemieniowej ma się do naj- 

 większej szerokości głowy, jak 2 : 5, do długości zaś jak 2 : 10. Stosunek szerokości 

 głowy do jej długości równa się stosunkowi 1 : 2. 



Określenie gatunków nosorożca z zębów, jak wspomnieliśmy wyżój, przedsta- 

 wia znaczne trudności z powodu niedokładnie określonej granicy, jaką posiada 

 zmienność zębów różnych osobników w różnym wieku, wreszcie zęby dwu stron 

 u jednego osobnika. Dlatego też najlepiej rysować zęby w naturalnej wielkości, aby 

 przez to szczegóły bardziej uwydatnić. 



Zęby Eh. M e r c k i i różnią się ogólnie (Tab. 14, fig. 5.) od zębów E h. 

 tichorhinus tern, że są stosunkowo większe i prostszej budowy; wyniosłości 

 korony są grubsze, mniej posiadają wyrostków i są porozdzielane obszerniej szemi 

 zagłębieniami, dla tego też korona starta przedstawia daleko prostszy rysunek 

 i szczególniej mniej ma dołków otoczonych szkliwem. * 



Zęby E h. M e r c k i i są pozbawione powłoki korowej czyli cementu, warstwę 

 szkliwa posiadają daleko cieńszą. Zęby trzonowe Eh. M e r c k i i zużyte, mają 

 1 lub 2 dołki obwiedzione szkliwem, pochodzi to stąd, że wyniosłości pagórkowate 

 są porozdzielane szerokiemi zagłębieniami i przy starciu nie zamykają dołków. 

 Dołki, zamknięte i otoczone szkliwem na zużytych odpowiednio zębach E h. M e r- 

 c k i i powstają jeden z zagłębienia tylnego, drugi z zatoki środkowej, oddzielonój od 

 [ zagłębienia środkowego. 



Pierwszego zęba trzonowego niema śladu, zęby 2, 3 i 4 (na czaszce znalezionej 

 pod Caiisruhe) są czworokątne i podobne do siebie, 5 i 6 posiada już wyraźne 

 ! 3 wyniosłości rozdzielone zagłębieniami środkowemi i tylnemi, 7 ząb o trójkątnej 

 podstawie, o dwu wyniosłościach, rozdzielonych szeroką i głęboką doliną czyli 

 : zagłębieniem. Przednie kąty zębów tego gatunku, nie posiadają krawędzi ostrych, 

 1 lecz daleko tępsze niż u Eh. tichorhinus. 



Zęby trzonowe szczęki dobić 'j Ehin. Merckii składają się z dwu wy- 

 rostków półwalcowatych, których górny brzeg dość cienki, półksiężycowaty, po- 

 j wierzchnia zewnętrzna wypukła, gładka, wewnętrzna zaś posiada wgłębienia czyli 



Para. Fizyj. 4 7 



