— 381 — 



lonych. węgli, szczątków żelaza i kawałków bronzów, z których formy pierwotnej 

 domyślić się było niepodobieństwem. O ile jednak ze zbadanych siedmiu grobów 

 wnosić można, ilość naczyń glinianych tak większych (popielnic) jak i małych 

 (przystawek) w każdój mogile wynosiła około 7 lub 5, o czem wnosimy z odłam- 

 ków naczyń pokruszonych ciężarem kamieni, a z pojedyńczego wyjętych grobu. 



Czy grób taki stanowił mogiłę pojedyńczój osoby, czy też kilka w nim osób 

 razem grzebano (grób familijny), ze zdobyczy archeologicznej z tych 7 mogił, sta- 

 nowczo nic twierdzić nie możemy, a to dlatego, że naczynia gliniane, z których 

 zaledwie całkowicie cztery wydobyliśmy, wogóle tak mocno były uszkodzone, iż 

 nie dawały się złożyć. Jednakże, ze szczątków kości popalonych, które porówny- 

 waliśmy, ze sobą, wydobytych z jednej mogiły, zdaje się prawdopodobnem, że były 

 to mogiły pojedynczych osób. 



Jakim był układ naczyń glinianych i innych przedmiotów znalezionych w tych 

 grobach, tego niepodobna ozuaczyć, z powodu mocnego uszkodzenia samych na- 

 czyń, przez silnie gniotącą pokrywę z głazów. 



Groby te bardzo są zbliżone do grobów kamiennych skrzynkowych; uważamy 

 jednak je za pewną ich odmianę, a mianowicie za odmianę w tym względzie, że 

 w grobach skrzynkowych zwykle pokrywa jak i boki stanowią wielkie a nieliczne 

 płyty kamienne, szczelnie do siebie przystające, są to jakby groby podpłytowe; 

 gdy tymczasem groby Tkaczewskie, jakkolwiek również podłużnie ułożone z du- 

 żych głazów, niezbyt równych, pokrywa jednak składa się zamiast z kilku płaskich, 

 z kilkunastu nierównych głazów stożkoAvato ułożonych. Zależy to zapewne od miej- 

 scowych warunków, od braku płaskich głazów znacznej wielkości. Słowem, groby 

 te wielce przypominają mogiły kamienne i skrzynkowe spotykane w Wielkopolsce, 

 a głównie w Prusach Królewskich, (patrz G-odfryd Ossowski. Zabytki przedhisto- 

 ryczne ziem polskich. Serya 1, Prusy Królewskie. Kraków, 1879). 



Mielibyśmy więc przed sobą cmentarzysko ciałopalne z grobami kamiennemi 

 skrzynkowemi. Z wyrobów ceramicznych dostało się nam z tych mogił kilka za- 

 ledwie naczyń, których opisanie tablica nr. XV dokładnićj uwydatnia. 



Fig. 1. przedstawia urnę popielnicę U' unie funóraire) w 'A nat. Avielkości, 

 gładką, bez ozdób, mocno u spodu wypukłą, donicowatej formy; szyja ku górze 

 coraz się zwęża, bez uszek i ornamentacyj. Barwy ciemnobronzowej, niepalona 

 w ogniu, roboty odręcznej, nie toczona na kółku garncarskiem. Oprócz popiołów 

 po spaleniu nieboszczyka pozostałych, znaleźliśmy av niej małe kółko bronzowe 

 w postaci pierścienia, mocno zielenią (patyną) pokryte, przedstawione na fig. 12 

 w naturalnej wielkości. Obok tój urny całej, w tym samym grobie, znaleźliśmy ka- 

 wałek dosyć gruby bronzu około '/ 2 ctm., który również patyną pokryty przedsta- 

 wia fig. 13 w naturalnej wielkości. 



Druga popielnica (fig. 2), nieco wyższa od poprzedniego naczynia, tój samej 

 barwy i składu (glina pomieszana z granitem tłuczonym \ wysuszona mocno przy 

 ogniu lecz nie palona, gładka, mniej' u spodu wypukła, mało symetryczna, opatrzo- 

 na dwoma małemi uszkami. W niej oprócz popiołów i szczątków niedopalonych 

 kości nic nie znaleziono. 



Najbardziej ozdobnem jest naczynie, którego szyjki brakuje zupełnie, przed- 

 stawione jest na fig. 3 w '/ 0 naturalnej wielkości. Ozdoby idą na mocno wypukłej 



