- 384 - 



scy, południowo-amerykańscy i inni dotychczas nie wznieśli się nad ten sposób szu- 

 kania przytułku od skwaru, chłodu lub deszczu. Drzewo również ucieczką, i schro- 

 nieniem bywa wielu plemion pierwotnych: wdrapywanie się na wyższe jego konary 

 i urządzenie tam szałasów z gałęzi i liści uważać można za krok naprzód w tym 

 kierunku kultury. 



O naszych przodkach aryjskich, a w szczególności o słowianach, nie znajdu- 

 jemy ani w zabytkach piśmiennictwa grecko-rzymskiego, ani gdzieindziej żadnych 

 wyraźnych wskazówek, ażeby mieszkań niestałych lub stałych nie mieli. Ten więc 

 okres leśno-drzewny, że tak powiem, chociaż istniał zapewne i dla nich dopóki 

 cieplejsze kraje Azyi zaludniali, lecz przeminął bez śladu, a w zimniej szśj Europie 

 powtórzyć się nie mógł. 



Wiadomości, których nam, bardzo zresztą skąpo, Tacyt dostarcza, ukazując 

 plemiona środkowej Europy mające już stałe mieszkania. Rozdziały 16 i 46 „G-er- 

 manii" wzmiankują o drewnianych domach Germanów i zapewne takichże Sło- 

 wian; lecz obok tego mowa jest tam i o norach ziemnych czyli tak zwanych zie- 

 miankach. Otóż, zanim do opisu domów przejdziemy, musimy dłużej nieco nad temi 

 ostatniemi przytułkami iudzkiemi się zastanowić, bo stanowią one przejście od 

 stanu koczowniczego do mniej łub więcej osiadłego. 



: Zdaje się, że po okresie przebywania w lasach i budach, urządzanych na zie- 

 mi i na drzewach, w biegu kultury powszechnej następuje zwykle szukanie przytu- 

 liska w naturalnych lub sztucznych jaskiniach, a także w dołach kopanych w ziemi. 

 Okres łowiecki zmusza człowieka z natury rzeczy do ciągłego przenoszenia się 

 z miejsca na miejsce. Można wprawdzie przypuszczać, że już w ciągu trwania jego, 

 człowiek szukał schronienia w grotach i pieczarach naturalnych, gdzie te się napo- 

 tykały; lecz czynił to tylko czasowo, bo w miarę ubywania zwierzyny w danej oko- 

 licy, musiał coraz to do innych ostępów wędrować. 



Stałe, a przynajmniej dłuższe przemieszkiwanie w jaskiniach świadczy o za- 

 rodkowej, poczynającej się już osiadłości. Mówiąc o niej, należy nie spuszczać 

 z uwagi następnych cieniowań i okoliczności. Naprzód: zbadane dotąd jaskinie do- 



Fligier Zur Skythenfrage, w Mittheilungen det' antropolog: Gesellsckaft hi Wien. tom VII (18 7 8) 

 od sir. 344. — Geiger Ostiranische Kultur im Alterthum. Erlangen. 1 882. — Hehn Kulturpflan- 

 zen und Hausthiere . . Berlin. 187 7. — Helbig Die Italiker in der Poebene. . Lipsk 1 87 9. — 

 Henning Das deutsche Haus. . Sztrazburg 1882. — KoJw i Mehlis Materialien zur Vorgescb.icb.te des 

 Menschen irn óstlichen Europa. . Jena. 18 79. Krek Einleitung in die slavische Literaturgesehichte 

 Gradee. 18 74. — Lijjpert Das deutsche Hans der Urzeit, w Aus allen Zeiten und Landen od str. 51,. 

 1883, Paz'dziernik, Berlin. Lund Das tagliche Leben in Skandinavien . . Kopenhaga. 1882. Lub- 

 hock Dio vorgeschichtliche Zeit. . Jena. 1874. Meilzen Das deutsche Haus m seinen volksthumlichen. 

 Eormen, w Verhandhmgen des ersten deutschen Geographentages zu Berlin. . od str. 5 8. Berhrt 1882. 

 Much Ueber prahistorische Bauart . . w temże piśmie i tomie co praca Fligiera, od str. 3 18. — Miil- 

 lerihoff Ueber die Herkunft und Spracho der pontischen Scythen und Sarmatcn, w Monatsberichte der. . 

 preuss. Akademie. . z r. 1866, od str. 549. Berlin, 1867. — Nadaillac 'Die ersten Menschen. . 

 Sztudgart. 18 84. — Nilsson Les habitants primitifs de la Scandinavie. I. L age de la pierre. Paryż 

 186 8. — Schrader Sprachvergieiehung und OYgeschichte . . Jena. 1883. — Ydmbiry Die primitive 

 Cultur des turko-tatariscben Volkes .. Lipsk 187 9. Zbidr wiadomości do antropologii krajowej. 

 Kraków, od r. 1 877 tomów siedm. — Zimmcr Altindisches Leben. Berlin. 1 8 79. 



