- 386 - 



pieczarach u nas, oprócz dobrze znanych, lecz zapewne późniejszych stosunkowo 

 pieczar kijowskich; ale gdzieindziej niemało ich odkryto. We Francyi północnej 

 znaleziono przeszło sto wydrążeń w skalach kredowych, o których wątpić nie 

 można, iż były dziełem ręki i miejscem zamieszkania ludzi. Ściany tych jaskiń 

 sztucznych noszą ślady tych samych narzędzi kamiennych, które w nich znajdo- 

 wano. Jedne z tych pieczar służyły za mieszkanie, inne obracano na groby. 

 W niektórych są ściany wewnętrzne; dzielą komorę na dwie części; u wnijścia byr 

 wają wyżłobienia, świadczące o istnieniu drzwi lub płyt kamiennych, mających 

 wchód zamykać; do niektórych prowadzą mocno wydeptane wschodki; na ścianach 

 widać gzymsy odstające, niby stoliczki, a na nich liczne sprzęty krzemienne, mu- 

 szle, cacka; co dziwniejsza, bywają ściany, pokryte wypukłorzeźbami, wyobraża- 

 jącemi np. postaci ludzkie, siekierki kamienne i t. d. (Nad. G6— 68). 



Ręką ludzką w miękkim ile wybite jaskinie znajdują się w Niemczech 

 i w Austryi. Zajmujący opis groty tego rodzaju podaje Much (od str. 326; na 

 str. 327 rysunek); zbadał on jedne taką jaskinię w Austryi dolnej, nad rzeczką 

 Tają. Dowiadujemy się przy tej sposobności, że grot takich sztucznych używają 

 podziśdzień w owej oklicy nietylko do przechowywania owoców, wina i t. p. pło- 

 dów, ale nawet na mieszkania (Much, 329). 



Przypuszczać wolno, iż plemiona koczujące, przybywając z okolic, które 

 przyrodzenie obdarzyło jaskiniami naturalnemi, lub też wzgórzami z miękkiej ska- 

 ły, nadającemi się do wkopywania się poziomego, w okolice płaskie i bezskalne, 

 z konieczności próbować i odkryć musiały prostopadłe wkopywanie się w ziemię, 

 pod siebie. Taki sposób zapewnienia sobie przytułku jest już postępem w dziejach 

 mieszkań ludzkich, bo z jednej strony, czyni możebnem sporządzanie sobie schro- 

 nienia wszędzie, na każ dem miejscu suchej ziemi, a powtóre, zmusza do wyna- 

 lazku dachu. Takie w ziemi grzebane mieszkanie nazwiemy znanym powszechnie 

 i od wieków u nas wyrazem, — ziemianką. Istnieje ona podziśdzień na całym świe- 

 cie jako piwnica, lodownia i t. p., a nawet w wielu jeszcze miejscowościach jako 

 mieszkanie ludzkie. Że służyła niegdyś za przytułek dla wszystkich ludzi, jako 

 przejście od jaskini do domu właściwego, o tern wątpić nie można wobec mnóstwa 

 świadectw i dowodów ze wszystkich krain. (Hehn. 17, 471 i dal. Lub. I, 49—51. 

 Nils. rozdz. IV. Much. od 328. Baer od 429. Lip. od 53. Schrad. 405. Geig. 

 od 217). Nader podobnem jest do prawdy, iż początkowo ziemianki służyły ludom 

 koczującym za schronienie czasowe, mianowicie zimowe; latem zaś wóz i namiot 

 na wozie za dom im służył, o czem niżej kilka słów powiem. 



Śladów ziemianek znaleziono wszędzie bardzo wiele; bywały one mniej lub 

 więcej głęboko kopane, czasem okrągłe, , częściej czworoboczne, podłużne. Wy- 

 rzucana przy kopaniu ziemia stawała się sama przez się ścianą, czy raczej wałem 

 już ponad powierzchnię ziemi wzniesionym: tu zarodek ściany sztucznej. Otwory 

 robiono w górze, w dachu, lub raczej w narzuconym na gałęzie nasypie z traw, 

 mchu, nawozu lub czegoś podobnego, co pierwotnie dach zastępowało; otworami 

 temi uchodził dym z ogniska i wchodziło świeże powietrze. Nadmienić tu też wy- 

 pada, że jak znaczna część mieszkań nawodnych, tak też i ślady mieszkań w zie- 

 miankach należą już w części do okresów metalicznych, bronzowego i żelaznego. 



