upłynęło, zanim takowa się ustaliła, a z nią zapewne i trwalsze, z belek drewnia- 

 nych budowane siedliska. 



Zdaje się, że niepodobna dojść dzisiaj, czy słowianie mieszkali w nawodni- 

 skach; czy te ślady budowli na palach, które na grancie słowiańskim dotychczas 

 odkryto, są zabytkami siedzib słowiańskich i wogóle aryjskich, czy też jakichś 

 nieznanych nam poprzedników szczepu naszego. Badacze różnią się w zdaniu 

 w tej mierze i rzecz wątpliwa, czy kiedyś coś pewniejszego ustalą. Toż samo 

 tembardziój powiedzieć można i o mieszkaniach w jaskiniach i ziemiankach; cho- 

 ciaż co do tych ostatnich, a tembardziój co do mieszkań przewożonych, wozowych, 

 jak widzieliśmy, nie brak wskazówek, że stopnie te kultury odbiły się, choć nie- 

 wyraźnie, w języku i podaniach piśmiennych. 



Porównywaj ąc odwieczne aryjskie nazwy wsi, domu, części jego składowych 

 i innych ściągających się tu wyrazów i wyrażeń, dostrzegamy wprawdzie, że ję- 

 zyki słowiańskie posiadają wraz z innemi aryjskiemi, wiele słów, świadczących; 



0 istnieniu pojęć wsi, domu, narzędzi ciesielskich i t. d.; zdawałoby się przeto, że! 

 we wspólnej ojczyźnie aryjskiej okresy jaskiniowy i koczowniczy już do minionych 

 należały. Należy jednak ostrożnie i krytycznie zapatrywać się na te świadectwa! 

 językowe i ani na chwilę nie zapominać o ważnym fakcie, iż znaczenia wyrazów! 

 niezmiernie się zmieniają z biegiem czasu, przechodząc nieraz w zgoła sprzeczne 

 rozumienie. Dom przeto mógł pierwotnie wyrażać wcale nie chatę z drzewa zbu- 

 dowaną, ale służyć mógł do oznaczenia i jaskini i budy plecionej; topór i siekierĄ 

 mógł znaczyć nie żelazne lub bronzowe, ale kamienne narzędzie i t. d. Toż samo 



1 o innych wyrazach da się powiedzieć. Inaczój bowiem trudnoby było zrozumieć, 

 jakim sposobem plemię, które z kolebki aryjskiej przyniosło pojęcie i nazwę wsi] 

 domu, cieśli, topora, siekiery i t. d., zatracićby mogło pojęcie i umiejętność kunsztów, 

 wiążące się z temi wyrazami, mieszkać nie we wsiach skupionych, nie w domach 

 budowanych, nie znać cieśli z toporem i siekierą i t. d , słowem zdziczeć, a zara- 

 zem nie zatracić tych wyrazów, oraz łączących się z niemi pojęć. 



Wchodzi tu wprawdzie w rachubę rozmaitość plemion, wyższość i niższość 

 kultury u jednych, a zdziczenie u innych; ale to wyjaśnia rzecz tylko do pewnego 

 stopnia. 



Domy z drzewa budowane. 



Wyrazy: wieś, dom, drzwi, dwór, okno, drzewo, slup i wiele innych, odnoszą- 

 cych się do stawiania budowli z drzewa obrobionego, układanego w czworobok, 

 są puścizną, że tak powiem, wszecharyjską. Niema o nich żadnej wątpliwości, że 

 pochodzą z okresu, który poprzedził rozpadniecie się pierwotnej mowy aryjskiej 

 na oddzielne języki, a co z tern zapewne szło w parze, rozejście się aryjów w różne 

 strony świata. Zachodzi tylko pytanie, niełatwe do rozwiązania, co mianowicie,| 

 jaki dom, jakie drzwi i t. d., v?yraz ten pierwotnie oznaczał i jakie koleje znaczenie 

 jego przebywało. Tego względu nigdy z oka spuszczać nie należy, zajmując się 

 tak zwaną paleontologiją lingwistyczną. 



