derstwo, dokonane z namiętności politycznych, ale osłonióne pozorami prawa, sądu 

 i kodeksu; wyraz ten brzmi: Justizmord. Otóż możnaby ten ich sławny „Drang na eh. 

 Osten", który po naszych karkach pcha ich ku Wiśle i Niemnowi, nazwać Justiz- 

 raub, Trzebaż mu nadać jakie takie pozory naukowe, bo bez nich wyglądałby na 

 prosty rabunek. Wymyślono więc i spotęgowano, szczególnie ostatniemi czasy, ba- 

 jeczkę o prastarej ojczyźnie niemieckiej między Elbą a Wisłą. 

 Przypatrzmy się jej tu. choć pobieżnie. 



Trudno zaprzeczyć, bo są na to świadectwa historyków, że plemiona gier- 

 mańskie przebywały w tych dziedzinach. Ale jakież to było przebywanie? Było to 

 proste koczowanie dzikich hord. pierwotnych; zupełnie tak samo Słowianie koczo- 

 wali niegdyś po stepach czarnomorskich; zupełnie tak samo włóczyli się dzicy 

 G-iermanie po Hiszpanii i Afryce, zapędzali się do Włoch; tale samo Hunnowie błą- 

 kali się po Francyi, Tatarzy po Polsce południowej. Podobnież, cyganie wałęsają 

 się jeszcze po Europie; nie słyszeliśmy jednak nigdy, aby z tego tytułu koczowiska 

 swoje dziedzictwem nazywali. 



Słowianie, po ustąpieniu na zachód koczowniczych hord giermańskich 

 z ogromnej przestrzeni między Elbą a Wisłą, spokojnie, bez boju zajęli te strony; 

 Giermanie nie wracali, nie mieli żadnej pretensyi o to, bo do koczowników cały 

 pusty świat wówczas należał; było im na zachodzie lepiej, więc tam powoli osiedli; 

 Słowianie zaś także stopniowo przyrośli do ziemi, tak, iż z końcem V wieku zaj- 

 mowali ziemie po Elbę i Salę, a w VIII i IX wieku granicami ich siedzib były 

 Elba, Sala, Łas Czeski, Inn, Alpy. Morze Adryjatyckie, Dniepr dolny, Don górny 

 (Szafarzyk I, 624; Krek 68, 75). 



Każde plemię, gdy osiada, nadaje nazwy rzekom, górom, jeziorom, lasom 

 bagnom i osadom. Otóż gdyby na tej przestrzeni Niemcy kiedykolwiek się osie- 

 dlili, t. j. przyrośli do ziemi jako rolnicy,, lub przynajmniój jako mało ruchomi pa- 

 sterze, toby ziemi nadali nazwiska. A jednak na tej ogromnej przestrzeni, którąś- 

 my tylko co ograniczyli, dotychczas ani jednój giermańskiej nazwy miejscowości nie 

 odkryto. Trudno uwierzyć, iżby nawała słowiańska, zająwszy siedliska teutońskie- 

 zdołała do tego stopnia zatrzeć ich nazwy giermańskie, żeby choć kilka, choć jed- 

 na na sto nie ocalała; takie fakty nie zdarzają się w dziejach. Widzimy to na kra- 

 jach rzymskich, zajętych przez barbarzyńców; widzimy na dziedzinach celtyckich, 

 zajętych przez plemiona romańskie i giermańskie; widzimy nś, okolicach słowiań- 

 skich, zajętych później przez Niemców: toż roją się one nazwiskami słowiań- 

 skiemi, których wieki panowania niemieckiego zatrzeć nie potrafiły. A tymczasem 

 między Eibą a Wisłą nazwisk giermańskich ani śladu! 



Są wprawdzie w G-alicyi zachodniej i Królestwie południowem takie Mel- 

 sztyny, Czorsztyny, Wolbromy, Olkusze, itp.; śą to bez zaprzeczenia nazwy nie- 

 mieckie (Miihlstein, Schornstein, Wolfbrunrien, Altkuss, Fełdstein), ale czas ich 

 pochodzenia dobrze nam jest wiadomy; są to osady kolonistów niemieckich z XIII 

 i XIV wieku, wzywanych do Polski po spustoszeniu tatarskiem; rodowód ich wia- 

 domy dokumentnie, czytelnik n. p. na końcu Dziejów Polski Roeppia znajdzie daty 

 i nadania tych osad. Ale o dawnych osadach z prawego brzegu Elby historyja nie 

 wie. Wiadomo tylko, że hordy koczowników teutońskich tam się włóczyły; a fakt 

 ten, zdaje mi się, nie daje prawa nazywania, pracą słowiańską wykarczowanych I 



