- 419 - 



z nich Karwajty nazwanej, leżą dziś nasypy 53 metrów wysokie, a Kunce, które 

 dawniej leżały nad zatoką, dziś po przesunięciu się nad niemi nasypów leżą poza 

 dunami od strony morza. Na przesypie Świeżym zbliżył się w roku 1824 nasyp do 

 osady leżącej na południe od dzisiejszej wioski Polski, czyli Narmelu, w roku 1859 

 już nawet kościoła tej wioski widać nie było, tak samo spoczywa tam pod piaska- 

 mi wieś Selim ergrube, ruina Vogelsang i inne. 



Dłużej, niż osady ludzkie opiera się las wędrówce nasypów, bo drzewa cho- 

 ciaż do połowy zasypane unoszą jeszcze zielone korony. Tragiczną taką walkę lasu 

 z nasypami opisuje Schumann w Geologische Wanderungen durch Altpreussen 

 str. 3 i n. „Chcąc tylko dzień tam zabawić (w wiosce Schwarzort na przesypie 

 Kurońskim), wybrałem się, pisze on, z rana do lasu, który po największej części 

 składa się z sosen; tu i owdzie tylko przyjemną dla oka robią odmianę młode ja- 

 rzębiny. Las rozciąga się aż na główny nasyp i nie pokrywa go do połowy. Tu 

 u góry na samym krańcu lasu roślinność i piasek nasypów toczą nierówną walkę; 

 las nieznużony stawia opór, dopóki mu starczą siły żywotne, lotny zaś piasek cią- 

 gle występuje zaczepnie i pogrąża jedno drzewo po drugiem. Naprzód ciągłem 

 uderzaniem zawiei piaszczystych pozbawione zostają drzewa stojące na przedzie, 

 kory wierzchniej, wyglądają one wtedy bardzo świeżo, a jednak zapadł już nad 

 niemi wyrok śmierci. Wkrótce bowiem zrywa im wiatr liście i koronę, a resztę po- 

 krywa piasek i nasyp idzie dalej, zaczepia, zabija i pokrywa rzęd następny. Dłu- 

 gie girlandy porostów, które tu pokrywają każde drzewo zastępują wieńce, które- 

 mi starożytni zdobili swe całopalenia... 



Przeszedłszy grzbiet nasypów, pisze Schuman nieco dalój, wstąpiliśmy 

 w świat zupełnie inny, w dziedzinę zmartychpowstania — straszliwego zmartwych- 

 powstania. W takim samym stanie, w jakim drzewo na południowej stronie po- 

 grąża się av nasyp wędrujący, wychodzi ono z niego na północy po dziesięciu mniej 

 więcej latach. Lecz konary, które tymczasem uschły i skruszały, opadają natych- 

 miast pod przewiewem wiatru, pień opiera się jeszcze czas jakiś. Zdarza się nieraz, 

 że grube pnie, jeżeli długo stoją w piasku wewnątrz zupełnie - skruszeją, zostanie 

 tylko część kory z łykiem, którą wiatr obłamuje po usuwaniu się nasypu a dolny 

 pień jak głęboki lejek tkwi w nasypie. W taki lejek łatwo wpaść można i formalnie 

 utopić sic w drzewie..." 



Szybkość posuwania się nasypów jest w różnych okolicach różna: w Szlezwi- 

 ku obliczono ją na 7 metrów rocznie, na przesypie Kurońskim i Świeżym przeszło 

 5 metrów, w Landes 20—25 metrów. Po usunięciu się pierwszego pasma nasypów 

 od brzegu powstaje na tern samem miejscu drugie i tak dalej, dopóki nie zmienią 

 się warunki. 



Zmiana warunków, do tworzenia się nasypów koniecznych, może być rozmaitą: 

 otóż wybrzeże może się znacznie podnieść, lub wiatry przybrać inny kierunek pa- 

 nujący. Te zmiany jednakże dopiero z biegiem set lub tysięcy lat zajść mogą, waż- 

 niejszą daleko jest zmiana, którą nad brzegiem morskim spowoduje roślinność, je- 

 żeli człowiek sztucznie jej dopomoże. Skoro bowiem gęsta wegietacyja bądź-to ma- 

 łych roślin, bądź drzew pokryje piasek nadbrzeżny i utworzone już nasypy, wtedy 

 wiatr nie może już więcej unosić piasku i sypać nowych, ani też posuwać dawniej - 

 szych nasypów. Ale walka roślinności nie łatwa i widzieliśmy, jak zwykle kończy 



